„Југокерамика“, компанија од Запрешиќ, во близина на Загреб во Хрватска, која се занимаваше со производство на керамички и порцелански производи, беше симбол на едно време во земја што повеќе не постои, се наведува во текстот на овој медиум. Основана во 1953 година, како што пишува, набрзо стана синоним за квалитетен индустриски дизајн во Југославија.

Од самиот почеток, оваа компанија имала дизајнерско одделение кое го предводеле Јелена Антолчиќ, Аница Кухта Северин, Драгица Перхач и Марта Шрбар, пишува „Данас“. Компанијата била позната по широкиот асортиман на производи – од чинии и шолји до вазни и чајници.

Еден од нивните најпознати производи, како што се наведува, бил угостителскиот сервис „Арена“, попознат како „сервис со сина линија“. Овој сет чинии и шолји стана симбол на „социјалистичкиот“ туризам и можеше да се најде во фабрики, училишни кафетерии, хотели, ресторани и на далматинските тераси.

Шолји со сина линија

Сината линија, која ги красела овие производи, била знак на препознатливост, а многумина научиле да јадат токму од тие чинии.

Дизајнерките Аница Кухта Северин и Марта Шрбар, кои го осмислиле сервисот „Арена“, оставиле неизбришлив белег во југословенскиот дизајн.

Нивната работа била признаена и наградувана на многу домашни и меѓународни конкурси, а производите на „Југокерамика“ биле изложени на XI Миланско триенале во 1957 година, како дел од наградениот југословенски ентериер, пишува „Данас“.

Фабриката „Југокерамика“ била затворена во 2009 година, како што се наведува, но претходно на Музејот за уметност и занаетчиство во Загреб му подарила околу 400 предмети и богата документација со оригинални скици и нацрти. Овој архив претставува исклучителна реткост меѓу претпријатијата од поранешна Југославија и е вреден прилог за историјата на дизајнот на овие простори.

Токму тие парчиња биле изложени и во Белград, во 2013 година, на изложбата „Порцеланскиот сјај на социјализмот: Дизајн на порцеланот Југокерамика/Инкер, 1953–1991“, се наведува во текстот. Посетителите можеле да го видат првиот чинија што излегла од фабричката печка, омилените сервиси на потрошувачите, наградуваните производи, пробните серии, изведбените нацрти, фотографии и скици.

Важно е да се нагласи дека овие шолји не биле луксузен порцелан. Тие биле издржливи, практични и наменети за секојдневна употреба, односно често без церемонија.

На фотографиите до овие шолји може да видите и пакување цигари „Филтер 57“. Тоа била првата филтер цигара на територијата на поранешна Југославија од фабриката на тогашната фабрика „Тобачна Љубљана“ во Словенија.

Лансирано во 1957 година, ова пакување, ова пакување цигари остана една од најпопуларните марки со генерации. Тоа беше и првата југословенска цигара што не беше именувана по збор, што беше обичај дотогаш. На пакувањето беа напишани и стихови од најпознатиот словенечки поет, Франц Прешерен.