Пред фрижидерите и замрзнувачите, солта била единствениот чувар на храната и темел на моќта на цивилизациите

Во времиња кога фрижидери не постоеле, солта значела опстанок. Таа овозможувала конзервирање на месо, риба и зеленчук и буквално ја чувала храната од расипување. Оној што ја контролирал солта, контролирал сè. Токму затоа најстарите цивилизации брзо ја сфатиле нејзината вредност. Во Стариот Египет солта се користела во процесот на мумификација, во Кина уште пред повеќе од две илјади години постоеле државни монополи врз производството на сол, додека во Римското Царство нејзината дистрибуција била прашање на државна безбедност.

Еден од највпечатливите примери доаѓа од римскиот свет, каде што солта била толку важна што по неа биле именувани и патишта, како Via Salaria, една од најстарите римски сообраќајници. По неа солта се пренесувала од брегот на Јадранското Море кон внатрешноста на Апенинскиот Полуостров. На римските војници дел од платата им се исплаќала во сол или како додаток за нејзина набавка, од каде што потекнува и зборот „плата“, односно латинскиот „salarium“. Солта, буквално, вредела колку и парите.

Градови кои се збогатиле од „белото злато“

Во текот на средниот век солта станува темел на богатството на бројни европски градови. Венеција, Салцбург, Халштат и многу други градови ја изградиле својата моќ токму врз трговијата со сол. Државите воведувале даноци на сол, често многу високи, бидејќи побарувачката била постојана и неизбежна. Таквите даноци често предизвикувале незадоволство и бунтови, а еден од попознатите примери е француската габела, омразениот данок на сол, кој бил една од причините за општествените тензии во пресрет на Француската револуција.

Солта била и повод за војни. Контролата врз солените извори, соланите и трговските рути значела политичка и економска моќ. Во Африка, солените каравани ја минувале Сахара, а блокови сол се разменувале за злато. Во некои делови од светот солта била толку драгоцена што се чувала во посебни садови, под стража, како највредно богатство.

Солта денес не ја цениме толку, но без неа историјата и цивилизацијата не би изгледале исто

Денес солта е достапна за сите, евтина и секојдневна, но нејзината историска тежина останала длабоко вткаена во јазикот, обичаите и општествата. Изрази како „не вреди за сол“ или „ништо не е корисно како сонцето и солта“ потсетуваат на времињата кога овој едноставен бел кристал значел живот, моќ и сигурност. Иако денес ја земаме здраво за готово, солта е една од ретките состојки без кои човечката цивилизација, барем онаква каква што ја познаваме, не би била возможна.