Европскиот град којшто тоне и можеби ќе исчезне: Научниците имаат решение за спас на туристичката дестинација - ќе стигнат ли навреме?

Точка

20/04/2026

09:45

926

Големина на фонт

а а а

Венеција полека тоне, а научниците предупредуваат дека доколку не се преземат сериозни мерки, таа би можела да исчезне во следните три века.

За да се спречи ова, експертите нудат четири потенцијални решенија - од технолошки идеи до целосно напуштање на градот. Ниту едно од нив не е едноставно, а некои звучат повеќе како научна фантастика, но овие сценарија би можеле да ја одлучат иднината на градот.

Судбината на Венеција сè повеќе зависи од одлуките што ќе се донесат во наредните децении. Тим научници од Европа и Велика Британија анализираа четири можни начини за заштита на градот од зголемувањето на нивото на морето - но иако постојат решенија, ниту едно од нив не е едноставно, евтино или без последици.


Покачувањето на нивото на морето, поради кое градот потенцијално може да исчезне, е последица на климатските промени предизвикани од емисијата на стакленички гасови, кои ја задржуваат топлината во атмосферата. Оваа топлина се апсорбира во океаните, мразот и копното, што доведува до топење на ледените маси и ширење на водата. Покрај тоа, сè почестите и посилни бури дополнително ја влошуваат ситуацијата, па морската вода сè почесто продира во области кои не биле загрозени со векови.

Иако често се нарекува „пловечки град“, Венеција всушност стои на милиони дрвени потпори кои ја држат над водата повеќе од 1.600 години. Сепак, покрај зголемувањето на нивото на морето, проблемот е што земјата на која лежи постепено тоне. Во последните 150 години, поплавите станаа почести, а од 28-те големи поплави во кои беше потопен повеќе од 60 проценти од градот, дури 18 се случија во последните 23 години.

Сегашната заштита се потпира на тесен бариерен остров и систем од подвижни брани на влезовите во лагуната, кој беше воведен во 2022 година. Сепак, истражувањата покажуваат дека ова нема да биде доволно на долг рок, а како можни решенија се предлагаат следниве:


Отворена Лагуна

Првата опција подразбира продолжување на сегашната стратегија - затворање на влезот во лагуната со подвижни бариери кога постои ризик од поплавување. Овој систем веќе чинеше околу 6 милијарди евра. Сепак, анализите покажуваат дека овој пристап престанува да биде ефикасен кога нивото на морето ќе се покачи за околу 1,25 метри, што би можело да се случи до 2300 година.

Бидејќи бариерите се затвораат сè почесто, се зголемува ризикот од дефекти и доцнења, што директно ја загрозува безбедноста на жителите и заштитата на културното наследство. Во случај на долгорочни затворања, би било потребно да се воведат големи системи за пумпање вода и третман на отпадни води.

Прстенести насипи

Втората опција вклучува изградба на кружни насипи високи околу три метри кои би ги опкружувале клучните делови од Венеција и физички би ги одделиле од лагуната. Овој систем би можел да го заштити градот дури и во случај на покачување на нивото на морето до шест метри.

Сепак, цената на ова решение не се мери само во пари (проценета на помеѓу половина и четири и пол милијарди евра), туку и во загубата на она што ја прави Венеција Венеција - нејзините природни врски со водата, екосистемот и автентичната атмосфера, што би можело да влијае и на туризмот.


Затворена лагуна

Третото сценарио оди чекор понатаму, а тоа е целосно затворање на лагуната со подигнување бариери високи околу пет метри. Таквото решение би можело да ја заштити Венеција дури и во случај на екстремно зголемување на нивото на морето до 10 метри.

Сепак, цената е висока - би изнесувала најмалку 30 милијарди евра, а последиците би биле сериозни. Лагуната би го изгубила својот природен екосистем, а Венеција би престанала да функционира како пристаниште. Покрај тоа, постојаното пумпање вода би било неопходно за да се спречи нејзина стагнација и загадување.

Крај на „пловечкиот град“

Најдрастичната опција е целосно напуштање на Венеција - преселување на населението, како и преселување на најважните историски градби. Ова сценарио би чинело околу 100 милијарди евра и би повлекло огромни логистички и емоционални последици. Покрај тоа, лагуната би била оставена на природните промени - подлабоки, потопли и посолени води, чие влијание врз екосистемот би останало непредвидливо.

Неизвесна иднина

Одлуката помеѓу заштитата на културното наследство, зачувувањето на екосистемот и огромните финансиски инвестиции воопшто не е едноставна. Сепак, факт е дека времето за одлуки истекува и научниците предупредуваат дека сегашната стратегија наскоро ќе стане недоволна. Затоа веќе се разгледуваат радикални чекори, бидејќи големите инфраструктурни проекти можат да траат и до половина век пред да дадат резултати, објавува „Science Alert“.