Арктикот во моментов го достигнува својот годишен максимум на морски мраз. Во текот на долгите зимски месеци на темнина, студот овозможува мразот да се прошири колку што може. Меѓутоа, овогодишниот максимум е загрижувачки низок.

Оваа година недостасуваат 1,3 милиони квадратни километри, односно површина четири пати поголема од Германија.

Тоа е сериозен предупредувачки сигнал од северот на планетата – регион кој стана една од најголемите жртви на климатската криза поради согорувањето на фосилни горива, но и сè поважна геополитичка точка, бидејќи топењето на мразот отвора нови комерцијални и воени можности.

Рекордно низок максимум на мразот

Зимата е период кога арктичкиот мраз се формира и обично го достигнува својот максимум во март. Оваа година, кога научниците од „NASA“ и „National Snow and Ice Data Center“ ја измериле состојбата на 15 март, утврдиле дека мразот достигнал површина од 5,52 милиони квадратни милји – што е околу 9 проценти помалку во однос на просекот од периодот 1981 – 2010.

Овој резултат е нешто понизок од минатогодишниот рекорд од 5,53 милиони квадратни милји, но толку близок што практично се смета за изедначен, што значи дека станува збор за најнискиот максимум од почетокот на сателитските мерења во 1979 година.

„Една или две лоши години сами по себе не мора да значат многу“, изјави Волтер Мајер, научник од „NSIDC“, но кога се гледа долгорочниот тренд на опаѓање во текот на повеќе децении, „тоа ги потврдува драматичните промени на арктичкиот мраз во сите годишни времиња“.

Научниците се особено загрижени што ова значи за претстојната сезона на топење во пролет и лето. Имено, во последните 19 години се забележани најниски нивоа на морски мраз во историјата на мерењата.

Според студија од 2023 година, Арктикот би можел да остане без мраз во текот на летото до 2050 година, дури и ако човештвото веднаш престане со емисиите на штетни гасови.

Глобални последици од топењето на мразот

Исчезнувањето на морскиот мраз има глобални последици. Мразот функционира како огромно огледало кое ја одбива сончевата светлина назад во вселената. Како што мразот се намалува, темниот океан апсорбира сè повеќе енергија, што дополнително го забрзува глобалното затоплување.

Научничката Џенифер Френсис од истражувачкиот центар „Woodwell“ наведува дека овој рекорд не е изненадување, бидејќи нивото на мразот било блиску до рекордно ниски вредности во текот на целата зима, но претставува уште еден аларм.

„Како висок крвен притисок кај човекот што сигнализира здравствен проблем, континуираното губење на морскиот мраз е уште еден знак дека климата на Земјата е во сериозна криза“, изјави таа.

Таа додаде дека причината не е непозната – натрупувањето на гасови што задржуваат топлина во атмосферата, настанато од согорување на фосилни горива, ги загрева океаните и воздухот, го топи мразот и ги влошува екстремните временски појави ширум светот.