Дело на хрватски архитект

Библиотеката во седумдесеттите години од минатиот век ја проектирал хрватскиот архитект Андрија Мутњаковиќ. Изградбата започнала во 1974 година, а зградата била отворена во 1982 година.

Освен што е најголемата библиотека во земјата, станува збор и за важен културен и научен центар на Косово. Во нејзиниот фонд се наоѓаат околу два милиона примероци – од книги и ракописи до весници и други вредни публикации.

Најголемо внимание привлекува нејзиниот изглед. Комплексот го сочинуваат 99 бели куполи покриени со метална мрежеста конструкција, што веќе со децении предизвикува различни толкувања.

Според зборовите на самиот Мутњаковиќ, металната мрежа е инспирирана од традиционалните балкански текстилни шари, додека куполите овозможуваат природно осветлување на внатрешноста и создаваат попријатни услови за читање.

Ниту денес не постои единствено мислење за оваа градба. Додека едни ја сметаат за архитектонско промашување, други ја истакнуваат како едно од најоригиналните јавни зданија на Балканот. Особено внимание привлекува и внатрешноста, која е украсена со мозаици и раскошни мермерни скали.

Уметничко дело или архитектонско промашување?

Снимките од библиотеката во последните денови повторно станаа вирални на Инстаграм и на другите социјални мрежи, каде што се разви расправа која, всушност, трае уште од нејзиното отворање.

Додека едни тврдат дека станува збор за една од најнепривлечните градби во светот, други сметаат дека била пред своето време и дека заслужува статус на архитектонско ремек-дело.

Коментарите под објавите покажуваат колку се поделени мислењата.

„Ова е совршена зграда, а внатрешноста е неверојатна“, „Најлоши градби во светот, всушност, се сите оние безлични трговски зони во Северна Америка. Оваа барем е интересна“, „Ова е една од најубавите згради што сум имал можност да ја посетам“, „Кој и да каже дека ова е најгрдата зграда во светот, воопшто нема вкус“, „Не се сеќавам дека сум видел полош изглед на зграда“, се дел од коментарите на социјалните мрежи.

Токму тоа е она што ја прави оваа библиотека посебна. Ретко која градба предизвикува толку различни реакции – од искрено восхитување до целосно отфрлање. Но, речиси сите се согласуваат во едно: тешко е да се помеша со која било друга.

Симбол на брутализмот

Библиотеката низ годините повеќепати се најде на списоците на најлоши градби во светот, а често е тема на расправи и меѓу помладите генерации на социјалните мрежи. Сепак, бројни архитекти сметаат дека станува збор за еден од најоригиналните примери на бруталистичката и постмодернистичката архитектура во Европа. Токму поради својата необичност, денес привлекува бројни туристи, фотографи и вљубеници во архитектурата.

Брутализмот е архитектонски правец кој се развил во педесеттите години од минатиот век, најмногу за време на повоената обнова. Го карактеризираат сировиот бетон, едноставните геометриски форми и нагласокот на функционалноста, додека покрај бетонот често се користат челик, стакло и дрво.

Иако со децении била оспорувана, во последните години бруталистичката архитектура повторно доживува голема популарност, особено меѓу помладите генерации, кои токму во ваквите градби гледаат нешто сосема поинакво од униформираната современа архитектура.