Кофеинот е хемиска супстанца што го стимулира централниот нервен систем, но и мускулите, срцето и деловите од телото што го регулираат крвниот притисок.

Оваа природно горчлива супстанца се наоѓа во листовите и семките на повеќе од 60 растенија, а може да се произведе и во лабораторија и да се додава во храна, лекови и пијалаци.

Поради своето стимулирачко дејство, кофеинот може да се смета за супстанца што влијае врз работата на мозокот. Сепак, американската агенција „FDA“ кофеинот во умерени количини го смета за безбеден за консумација.

Колку кофеин е премногу?

Експертите сметаат дека здравите возрасни лица не треба да внесуваат повеќе од 400 милиграми кофеин дневно. Тоа одговара приближно на четири шолји кафе од 2,5 децилитри, односно на големината „short“ пијалак во синџирот „Starbucks“.

Тинејџерите треба да внесуваат значително помалку, приближно количина на една шолја кафе или две лименки газиран пијалак дневно.

Најчести извори на кофеин

Кафе

Еден од најпознатите природни извори на кофеин се добива од пржени зрна кафе. Просечна шолја содржи околу 95 милиграми кофеин, додека еспресо има околу 65 милиграми. Бескофеинското кафе содржи само околу четири милиграми.

Чај

Чајот содржи помалку кофеин од кафето, но растителните соединенија во него го забавуваат ослободувањето на кофеинот, па ефектот може да трае подолго.

Газирани пијалаци

Повеќето газирани пијалаци содржат додаден кофеин во количини меѓу 19 и 68 милиграми по лименка.

Чоколада

Чоколадата се добива од какао, а темните чоколади обично содржат повеќе кофеин од млечните.

Енергетски пијалаци и „snack“ производи

Многу производи содржат гуарана, растение од Јужна Америка богато со кофеин. Сепак, во ваквите производи кофеинот често е високо преработен и не носи дополнителни здравствени придобивки.

Митови и факти за кофеинот:

1. Кофеинот предизвикува зависност

Кофеинот не делува како опасни дроги, но наглото прекинување на консумацијата може да предизвика симптоми како главоболка, замор, раздразливост или потешкотии со концентрацијата. Постепеното намалување на внесот обично ги спречува овие симптоми, поради што експертите не го сметаат кофеинот за вистинска зависност.

2. Кофеинот секогаш предизвикува несоница

Организмот релативно брзо го апсорбира кофеинот, но може да го задржи неколку часа. Утринската шолја кафе обично не влијае на сонот, додека консумирањето кофеин навечер може да го отежни заспивањето. Се препорачува избегнување кофеин најмалку шест часа пред спиење.

3. Кофеинот го зголемува ризикот од сериозни болести

Големи количини кофеин може да го зголемат губењето минерали важни за здравјето на коските. Сепак, умерената консумација не е поврзана со покачен холестерол или нарушувања на срцевиот ритам. Истражувањата исто така не пронајдоа јасна поврзаност меѓу кофеинот и развојот на рак.

4. Кофеинот ја отежнува бременоста

Умерен внес на кофеин, до 200 милиграми дневно, не е поврзан со потешкотии при зачнување ниту со развојни проблеми кај децата. Сепак, поголеми количини може да го зголемат ризикот од компликации во бременоста.

5. Кофеинот го дехидрира организмот

Иако кофеинот може да предизвика почесто мокрење, течноста од пијалаците обично ја надоместува загубата, па умерената консумација не предизвикува дехидрација.

6. Кофеинот не е соодветен за деца

Децата често внесуваат кофеин преку газирани и енергетски пијалаци богати со шеќер. Кај чувствителни деца кофеинот може да предизвика нервоза и нагол пад на енергијата, поради што експертите советуваат минимален внес.

7. Кофеинот помага да се отрезниме

Кофеинот може да создаде чувство на будност, но не го намалува влијанието на алкохолот врз расудувањето и рефлексите. Комбинацијата на алкохол и кофеин може дури да го зголеми ризикот од несреќи.

8. Кофеинот нема здравствени придобивки

Истражувањата покажуваат дека кофеинот може да го зголеми нивото на енергија, да го забрза метаболизмот и да ја подобри физичката издржливост. Исто така, постојат докази дека умерената консумација може позитивно да влијае на здравјето на срцето.

Кофеинот е безбеден и корисен стимуланс ако се консумира умерено. Може да ја подобри концентрацијата, расположението и физичката активност, но прекумерниот внес може да има негативни последици за здравјето. Експертите советуваат секој да ја прилагоди количината кофеин според сопствената толеранција и здравствената состојба, а во случај на недоумици се препорачува консултација со лекар.