Лаи, кој се наоѓа во притвор од декември 2020 година, се изјасни дека не е виновен, додека пресудата веќе предизвика остри реакции од меѓународната јавност, организациите за човекови права и западните влади.

Ова е најстрогата казна изречена според Законот за национална безбедност, за кој властите во Пекинг тврдат дека е клучен за зачувување на стабилноста на финансискиот центар на Азија, додека критичарите сметаат дека дополнително го стеснува просторот за политичките и медиумските слободи.

За продемократскиот дел од Хонгконг, Лаи е симбол на отпорот, додека кинеските власти го гледаат како „предавник“ и закана за националната безбедност.

Од слеп патник до милијардер

Џими Лаи е роден во Гуангџоу, на југот на Кина, во семејство кое го изгубило својот имот по доаѓањето на комунистите на власт во 1949 година. На само 12-годишна возраст побегнал во Хонгконг како слеп патник на рибарски брод, каде што работејќи различни работи го научил англискиот јазик и го започнал својот претприемачки подем.

Од работник во продавница за облека стигнал до основач на меѓународниот бренд „Giordano“, кој прераснал во еден од најпознатите азиски модни ланци и му донел големо богатство.

Пресвртницата во неговиот живот се случила по задушувањето на продемократските протести на плоштадот Тјенанмен во 1989 година, кога станал гласен поддржувач на демократијата и почнал да објавува колумни со кои ги критикувал кинеските власти.

Подоцна основал издавачка куќа и покренал продемократски медиуми, меѓу кои списанието „Next“ и тиражниот весник „Apple Daily“, со што станал една од највлијателните фигури на локалната медиумска сцена.

Бизнис под политички притисок

Кинеските власти, според наводите на медиумите, се заканиле со затворање на неговите продавници на копното, по што Лаи ја продал модната компанија и се фокусирал на медиумите.

Неговиот случај повторно го отвори прашањето колку политичките тензии влијаат врз деловното опкружување во Хонгконг, град кој со децении важеше за еден од најстабилните финансиски пазари во Азија.

Аналитичарите предупредуваат дека засилената примена на Законот за национална безбедност може дополнително да влијае врз довербата на инвеститорите, медиумскиот сектор и репутацијата на Хонгконг како глобален деловен центар, иако властите инсистираат дека законот е насочен исклучиво кон зачувување на редот.

Мета на напади и политички активизам

Со години Лаи бил мета на напади – маскирани напаѓачи фрлале запаливи бомби врз неговата куќа и седиштето на компанијата, а наводно бил и цел на атентат. И покрај тоа, продолжил јавно да го критикува Пекинг и да учествува во продемократските протести.

Го повикал и поранешниот американски претседател Доналд Трамп да му помогне на Хонгконг, порачувајќи во отворено писмо: „Господине претседателе, ве молиме, помогнете нѝ“.

„Дојдов овде без ништо, а слободата на ова место ми даде сè. Можеби е време да ѝ се оддолжам на таа слобода и да се борам за неа“, изјавил еднаш за „France-Presse“.

Неговиот син Себастијан Лаи води меѓународна кампања за ослободување на својот татко, наведувајќи дека тој е „во затвор поради изречената вистина, храброста во срцето и слободата во душата“.

Случајот на Џими Лаи затоа сè почесто се набљудува не само како правен процес, туку и како тест за иднината на Хонгконг – град кој балансира меѓу политичката контрола и статусот на глобално бизнис-чвориште.