Во најновото издание на „Power Play“ на Wired, новинарката Моли Тафт се осврнува на една од најжешките политички теми во пресрет на изборите на половина од претседателскиот мандат во САД – дата-центрите. Во следниот период таа секоја недела ќе ги анализира случувањата околу нив, а редакцијата ги повикува читателите да ги споделат своите ставови и прашања.

Панелот на „Climate Week“, одржан по ручекот и посветен на "AI" и дата-центрите, на кој учествувале директори од технолошки компании, траел едвај една минута кога еден човек од публиката станал и почнал да вика.

„Идејата дека можеме да продолжиме да се потпираме на гас добиен со фракинг (хидраулично фрактурирање) е лага!“, извикал тој додека обезбедувањето го совладувало.

Откако демонстрантот бил отстранет, учесниците на панелот се обиделе да продолжат со дискусијата – но набрзо станала друга личност. Така продолжило во следните десетина минути, додека демонстранти од групата „Extinction Rebellion NYC“ наизменично ја прекинувале дискусијата, извикувајќи предупредувања за различните штетни последици од "AI", додека говорниците на сцената се обидувале да го продолжат разговорот.

Речиси една деценија, групите „Extinction Rebellion“ користат јавни протести за да го привлечат вниманието кон климатската криза, организирајќи прекини на настани наклонети кон корпоративниот сектор, каков што бил и овој на „Climate Week“. Вообичаено, ваквите прекини завршуваат со учтив молк или дискретно превртување со очите од учесниците на панелите додека чекаат демонстрантите да престанат.

Но, овојпат ситуацијата очигледно особено ги фрустрирала учесниците. Кали Кавнес, коосновач и претседател на компанијата за инфраструктура за дата-центри „Crusoe“, неколку минути откако обезбедувањето го отстранило последниот демонстрант му признал на модераторот дека сè уште размислува за прекинот.

Нервозата е разбирлива. Протестот на панелот претставува своевидна слика на тешките неколку месеци за поддржувачите на дата-центрите, во период кога јавното мислење е на исклучително ниско ниво, а мораториуми за нивна изградба се појавуваат и во републикански и во демократски сојузни држави. Не е тешко да се разбере зошто луѓето од технолошкиот сектор се напнати.

Кавнес во еден момент рекол дека претпоставува оти повеќето демонстранти веројатно дури и не живеат во близина на дата-центар и не ги разбираат придобивките што таквите објекти можат да ги донесат за локалните даночни приходи. Варун Сиварам од „Emerald AI“, пак, продолжил да објаснува како дата-центрите би можеле да станат „добри граѓани“, соработувајќи со електроенергетската мрежа за намалување на сметките и овозможување приклучување на повеќе чиста енергија.

„Внимавајте што посакувате“, им порача Сиварам на демонстрантите, кои во тој момент веќе не биле присутни, предупредувајќи дека со одбивањето на дата-центрите, локалните заедници би можеле да останат без партнери кои можат да помогнат во трансформацијата на електроенергетската мрежа.

Многу луѓе веројатно би ја искористиле можноста да му се развикаат на директор на компанија за дата-центри доколку им се укаже таква шанса. Но, за разлика од членовите на „Extinction Rebellion NYC“, климатските промени речиси сигурно не би биле првото нешто на кое би помислиле. Дата-центрите беа една од главните теми на „Climate Week“, но тоа е и настан кој природно привлекува луѓе што веќе се силно заинтересирани за климатските прашања.

Локалните проблеми – токму оние на кои Сиварам и Кавнес се обидувале да одговорат – доминираат во пошироката национална дебата за противењето на дата-центрите. Анкета по анкета покажува дека климатските промени се меѓу последните еколошки грижи поврзани со дата-центрите за голем број гласачи, зад потрошувачката на вода, потрошувачката на енергија и нејзиното влијание врз сметките, како и локалното загадување на воздухот и бучавата. Дури и некои луѓе од климатскиот сектор – особено инвеститорите – состојбата на атмосферата ја ставаат во втор план. „Climate Week практично би можел да се вика ’Недела на "AI" и дата-центрите‘“, изјавил коосновач и управувачки партнер во „VoLo Earth“ за „Wall Street Journal“. „Сè се врти околу енергијата, а повеќето од нас како климатски инвеститори, вклучувајќи ме и мене, сме фокусирани на енергетскиот систем.“

За време на „Climate Week“, Тафт разговарала и со Вилијам Лоренс, кој во моментов учествува во тесна изборна трка за седмиот конгресен округ во Мичиген. Лоренс добро ја познава климатската криза – тој е еден од првичните основачи на климатското активистичко движење „Sunrise Movement“. Противењето на дата-центрите, како и противењето на "AI", го претворил во еден од главните елементи на својата порака до гласачите, што му помогнало да победи на тешките демократски прелиминарни избори, пишува "Wired".

Лоренс вели дека најмалку три големи оператори на дата-центри градат проекти во неговиот округ, а неодамна објавил и широка платформа за запирање на развојот на "AI". Во платформата се наведува дека дата-центрите „ги загрозуваат нашиот воздух, водата и квалитетот на животот“, но воопшто не се споменуваат климатските промени. На прашањето зошто тие се изоставени, Лоренс вели дека има жители на Мичиген кои му се обраќаат со климатски грижи поврзани со дата-центрите, иако загриженоста за водата и сметките за електрична енергија обично е поголема. Според него, движењето против дата-центрите генерално е поттикнато од силна „еколошка свест“ – која може да ги опфаќа и климатските промени, но не секогаш се изразува исклучиво преку загриженост за емисиите.

„Имаме мал број милијардери и политички инсајдери поради кои стана невозможно да се чувствуваме сигурно за иднината“, вели тој. „Тие го дестабилизираа нашиот еколошки систем. Го дестабилизираа политичкиот поредок.“

Тврдењето на Сиварам дека огромниот пораст на побарувачката за електрична енергија од дата-центрите би можел да помогне во трансформацијата на електроенергетскиот сектор на подобро има основа. Проблемот е што тоа не е она што моментално се случува на терен, каде што дата-центрите овозможуваат масовно ширење на инфраструктурата за фосилни горива, и тоа побрзо од очекуваното.

Еден ден пред панелот, на друг брифинг, аналитичарите на „BloombergNEF“ ги претставиле своите проекции за огромен нов бран на побарувачка за електрична енергија произведена од фосилни горива во следните години, поттикнат првенствено од дата-центрите. Според анализата на „BNEF“, дата-центрите веројатно ќе сочинуваат повеќе од 5 проценти од глобалната побарувачка за електрична енергија до 2035 година, со што нивните сегашни потреби би се зголемиле трипати. Најголемиот дел од таа побарувачка ќе биде покриен од нови и постојни електрани на природен гас, што би можело да ги зголеми емисиите од електроенергетскиот сектор за 6 проценти за помалку од десет години.

Во оваа пресметка дури и не се вклучени електраните на гас што се градат надвор од електроенергетската мрежа специјално за снабдување на дата-центрите. Посебна анализа на „BNEF“ на 99 предложени електрани на гас на самите локации покажала дека тие би можеле да ги зголемат емисиите на американскиот електроенергетски сектор за 20 до 33 проценти доколку сите бидат изградени, што претставува голема климатска закана. Намалувањето на емисиите поради затворањето на електраните на јаглен би било повеќе од поништено од новите емисии од гасот, а поради новата побарувачка сè повеќе електрани на јаглен продолжуваат да работат.

Дури и ако дата-центрите успеат да направат невиден пресврт во односите со јавноста и да ја намалат загриженоста околу потрошувачката на вода и сметките за електрична енергија, ширењето на инфраструктурата за фосилни горива и понатаму останува една од најголемите последици од нивната експанзија. „Extinction Rebellion“, на крајот, можеби има поента: сите тие дополнителни емисии значат дека последиците од дата-центрите ќе ги почувствуваат и оние кои не живеат во нивна близина.

За што пишува редакцијата

Доколку изградбата на гасна инфраструктура за дата-центрите продолжи со ова темпо, на климата ќе ѝ биде потребна сета помош што може да ја добие. Тафт оваа недела пишувала и за лансирањето на нов стартап кој планира да користи технологија со суперкритичен „CO2“ за да ги направи поефикасни гасните турбини што ги снабдуваат дата-центрите. Технологијата со децении се проучува како потенцијално енергетско решение, но сè уште не е успешно комерцијализирана. Основачите се надеваат дека финансиски моќните оператори на дата-центри, кои истовремено имаат огромна потреба од електрична енергија, ќе инвестираат во технологијата за да задоволат дел од своите енергетски потреби и да помогнат во намалувањето на трошоците. На подолг рок, нивната цел е технологијата да се користи и за зголемување на потенцијалот на чистите извори на енергија, како што е нуклеарната.

Што се чита

„Google“ следната недела ќе лансира експериментален сателит опремен со компјутерски чипови за да тестира како би можеле да функционираат дата-центрите во вселената. Компанијата наведува дека сателитот ќе остане во орбитата една година, а неговата опрема ќе одговара на „едноставни прашања“, објавува „New York Times“.

„Oracle“ испратил известување за виша сила, што би можело да му овозможи да ги одложи плаќањата кон инвеститорот на неговиот проект за дата-центар во Ново Мексико, кој се соочува со повеќе локални еколошки предизвици и проблеми со дозволите. Приказната прв ја објавил „Bloomberg“.

Дали домородните американски племиња треба да го поддржат развојот на дата-центри? Тоа е прашање кое ги дели кандидатите и лидерите ширум САД, а „TIME“ ја обработува оваа тема.