„Ова е најспектакуларниот поединечен резултат“, изјави Нога Алон, комбинаторичар од Универзитетот Принстон, кој го рецензирал доказот во придружниот труд за „OpenAI“. Тој истакнува дека нови математички докази добиени со помош на вештачка интелигенција се појавуваат речиси на секои неколку дена, што темелно го менува изгледот на математичките истражувања.

Унгарскиот математичар Пол Ердеш (1913 – 1996) претпоставил дека за „n“ различни точки во рамнина постојат најмногу n1+O(1/log log n) парови што се наоѓаат на еднакво растојание. Додека човечките математичари со децении безуспешно се обидуваа да ја докажат оваа претпоставка, вештачката интелигенција понуди неочекувано решение.

Проблемот со нетранспарентноста

За да се дојде до ова решение, било неопходно да се поврзат дискретната геометрија и алгебарската теорија на броеви – области што луѓето ретко ги комбинираат на ваков начин. Сепак, брзината и обемот на информации со кои располага AI му овозможиле за само неколку секунди да пребара и поврзе огромни бази на податоци, нешто за што на човек во библиотека би му биле потребни денови.

И покрај овој успех, воведувањето на вештачката интелигенција во строгата математика предизвикува загриженост кај стручната јавност. Томас Чен, математички физичар од Универзитетот во Тексас во Остин, за „IFLScience“ предупредува на опасностите од користење на т.н. „црна кутија“ во научната работа.

„Тоа навистина ги допира самите темели на она што математиката, како човечки потфат, треба да биде“, вели Чен.

Главниот проблем со генеративната вештачка интелигенција лежи токму во нејзината нетранспарентност. За разлика од традиционалните компјутерски докази од минатото, каде алгоритмите и проценките на грешките биле целосно познати и под контрола на научниците, процесот преку кој денешните AI модели доаѓаат до решение за дел од секундата останува непознат – и за корисниците, и за самите програмери.

Нов предизвик

Покрај тоа, вештачката интелигенција сè уште има сериозни недостатоци. Алон предупредува дека моделите можат да произведат „целосни бесмислици“ и дека кон нивните резултати треба да се пристапува со доза на скептицизам.

Од своја страна, Чен додава дека при решавање на посложени проблеми, AI често нуди решенија што се точни во околу 60 проценти од случаите, па затоа се неопходни голема претпазливост и човечка интуиција.

Иако технолошкиот напредок е незапирлив, научната заедница се обидува да постави јасни граници. Неодамна покренатата Лајденска декларација веќе е потпишана од повеќе од 3.000 научници и математичари, кои се спротивставуваат на некритичкото прифаќање на вештачката интелигенција, сметајќи дека таа може да ги загрози темелните вредности како што се јасноста и автономијата.

Пред математичарите сега се наоѓа нов предизвик – доколку креаторите на овие модели не можат да објаснат како функционира технологијата, тие самите ќе мора да го откријат тоа за да го зачуваат интегритетот на својата дисциплина.