Фудбалскиот исток тагува за една од своите најголеми ѕвезди: Ханс-Јирген Крајше почина на 78-годишна возраст. Тој беше еден од најдобрите фудбалери на Источна Германија, а покрај Дикси Дернер веројатно и најпознатиот играч што некогаш го извадил „Динамо Дрезден“.
Роден во Дрезден во 1947 година, како син на поранешниот фудбалер Ханс Крајше, „Ханси“ беше предодреден за фудбал. Целата своја професионална кариера, од 1964 до 1978 година, ја помина во својот омилен клуб, станувајќи негов најдобар стрелец во историјата на „ДДР-Оберлига“ со 127 гола во 234 првенствени натпревари. Не беше класичен напаѓач; Италијанците за него би рекле дека е „fantasista“ – играч кој истовремено бил и креатор и стрелец, со фантастична визија, беспрекорна техника и, донекаде невообичаено за таков профил, извонредна игра со глава, поради што го добил прекарот „Goldköpfchen“ (Златна глава). Со „Динамо“ освои пет шампионски титули и два купа, четири пати беше најдобар стрелец на лигата, а во 1973 година беше прогласен и за фудбалер на годината во државата.
Врвот на спортската тензија во времето на Студената војна се случи на Светското првенство 1974 година во Западна Германија, кога ждрепката ги спои двете германски држави во иста група. Тоа беше првиот и единствен официјален натпревар меѓу репрезентациите на Источна Германија и СР Германија – натпревар со огромно политичко значење и притисок, особено за источногерманските власти кои стравуваа од тежок пораз.
Но, на теренот на „Фолкспаркштадион“ во Хамбург, на 22 јуни 1974 година, се случи чудо. Играчите на Источна Германија, меѓу кои и Крајше, одиграа храбро и без комплекси. Само 12 минути пред крајот, Јирген Шпарвасер го постигна победничкиот гол за сензационалната победа од 1:0, која одекна од двете страни на Железната завеса. Крајше подоцна раскажа дека притисокот меѓу играчите не постоел; напротив, се радувале што конечно ќе се соочат со западните соседи. Натпреварот, и покрај сè, помина во фер и пријателска атмосфера, а играчите по последниот свиреж разменија дресови, иако тоа официјално беше забрането.
Таа победа и донесе на Источна Германија прво место во групата, но настан што следеше потоа имаше несогледливи последици за Ханс-Јирген Крајше.
По историската победа, репрезентацијата на Источна Германија патуваше со авион кон Хановер, каде што ги чекаше натпревар со Бразил. Судбината сакаше Крајше да седне до Ханс Апел, тогашниот западногермански министер за финансии. Во опуштен разговор, Апел, убеден во слабата игра на својата репрезентација, му кажал дека Западна Германија нема никакви шанси да стане светски шампион. Крајше не се согласил.
„Не, целосно грешите, ќе станете светски шампиони“, одговорил.
Апел помислил дека станува збор за љубезност, па предложил облог.
„ Да се обложиме во пет шишиња виски“, рекол.
Бидејќи Крајше немал начин да купи или испрати виски преку граница, се договориле само Апел да плати ако изгуби. Тоа беше безгрижна шега, лежерен договор меѓу двајца луѓе во авион, но во параноичниот систем на Источна Германија, ваков чин беше сметан за опасен прекршок. Облогот беше склучен, а кариерата на Крајше неповратно се оддалечи од патот на славата.
Како што предвидел Крајше, Западна Германија се врати во форма и на крај го освои Светското првенство со победа над Холандија во финалето. Ханс Апел, како човек од збор, го исполни својот дел од облогот. Купи пет шишиња квалитетно виски и ги испрати до Крајше дипломатски, преку источногерманската амбасада во Бон.
За Крајше, пристигнувањето на пакетот беше шок.
„Бев изненаден бидејќи воопшто не го познавав Апел. Во Дрезден не можевме да гледаме западногерманска телевизија, па многумина од нас, вклучувајќи и мене, не знаевме ни кој е тој“, се присети подоцна.
Му било дозволено да ги задржи шишињата, кои ги поделил со пријатели. Но, тука приказната не завршила. Наскоро пристигнало и писмо од Апел со реченицата:
„Се надевам дека наскоро повторно ќе се сретнеме“.
Таа реченица, заедно со фактот за приватниот контакт и подарокот од Западот, ги вклучи сите аларми кај озлогласената тајна полиција „Штази“. Крајше бил принуден да потпише однапред подготвено писмо за благодарност, а „Штази“ отворил досие што ќе ја запечати неговата судбина во репрезентацијата.
Последиците беа сурови и дојдоа во момент кога Крајше беше на врвот. Во сезоната 1975/76, „Динамо Дрезден“ ја освои двојната круна, а тој со 24 гола беше најдобар стрелец. Беше во животна форма и логичен избор за Олимписките игри во Монтреал 1976 година. Но наместо да ја предводи екипата, неговото име беше избришано од списокот.
Историскиот успех – освојувањето на златниот олимписки медал – го гледаше од својот дом во Дрезден. По падот на Берлинскиот ѕид, конечно доби увид во своето досие. Во него стоеше кратка, но застрашувачка реченица:
„Спортистот Крајше не е подобен да ја претставува Источна Германија на Олимписките игри“.
Облогот од пет шишиња виски го чинеше олимписко злато – најголемиот успех во историјата на источногерманскиот фудбал. Тој удар беше премногу тежок. Само две години подоцна, во 1978 година, на само 30 години, Ханс-Јирген Крајше ја заврши кариерата.
И покрај горчливиот крај на репрезентативната приказна, неговото наследство остана чисто, особено во Дрезден, каде и денес се слави како најголема легенда. Клубот му ја додели титулата почесен капитен, а неговите голови и трофеи се впишани со златни букви во историјата.
По кариерата, остана во фудбалот, пренесувајќи го своето знаење на помладите. Работеше како тренер во младинската школа на „Динамо“, а кратко и како главен тренер на првиот тим. Неговиот придонес беше клучен за развојот на идни ѕвезди како Улф Кирстен, Матијас Замер, Јенс Јеремис и Александер Циклер. Подоцна работеше и како скаут за „Хамбургер“ и „Лајпциг“.
Крајше беше познат како човек со цврст карактер, спортист кој не се плашеше да го каже своето мислење, дури и во репресивен систем. Години по инцидентот, повторно се сретна со Ханс Апел и станаа добри пријатели. Апел жалеше што ситуацијата му наштетила, но Крајше не чувствуваше горчина.
„Зошто би жалел за нешто што се случило толку одамна? Тоа што бев дел од Светското првенство 1974 беше неверојатно. А тоа што покажавме дека и од другата страна на Германија се игра добар фудбал – беше прекрасно“.
