По нападите на САД и Израел врз Иран, вниманието на светската јавност не беше насочено само кон геополитичките последици. Неочекувано, во прв план изби и еден технолошки детаљ – тврдењето дека „Grok“, АИ-четботот на „xAI“, однапред го навел точниот датум на ударот: 28 февруари 2026 година.

Веста брзо се прошири на социјалните мрежи и технолошките форуми, бидејќи „Grok“ наводно бил единствениот модел што прецизно навел конкретен ден. Во момент кога тензиите на Блискиот Исток веќе беа на врвот, приказната за „АИ-предвидувањето“ дополнително го разгоре интересот на јавноста.

Што навистина се случило

Клучниот детал во оваа приказна лежи во контекстот. Датумот не бил извлечен од тајни податоци ниту бил резултат на инсајдерски информации, туку произлегол од методолошки тест што го спровел „The Jerusalem Post“ на 25 февруари 2026 година.

Во рамки на тестот, четири познати АИ-модели добиле исто прашање: да наведат еден датум кога хипотетички би можела да започне американска воена акција против Иран. Значи, не станувало збор за реална прогноза заснована на доверливи информации, туку за симулација во контролирана медиумска средина.

Одговорите на „Claude“, „Gemini“ и „ChatGPT“

Моделот на „Anthropic“, познат како „Claude“, првично одбил да наведе точен датум, нагласувајќи дека предвидувањето конкретни воени операции ги надминува можностите на еден АИ-систем. Дури по дополнително барање, понудил проценка дека почетокот до средината на март 2026 година е период со зголемен ризик.

Од друга страна, „Gemini“ на „Google“ идентификувал временска рамка меѓу 4 и 6 март како најверојатен оперативен период. „ChatGPT“ на „OpenAI“ најпрво го навел 1 март, а во подоцнежна анализа ја променил проценката на 3 март 2026 година.

Зошто „Grok“ останал на 28 февруари

„Grok“ бил единствениот модел што веднаш понудил конкретен датум – 28 февруари 2026 година. Во подоцнежната проверка на одговорот го задржал истиот датум, но нагласил дека не може со сигурност да го предвиди точниот ден и дека станува збор за најинформирана проценка врз основа на достапните податоци.

Важно е да се истакне дека и самиот четбот ги признал ограничувањата на својата анализа. Неговиот одговор не бил тврдење за сигурна прогноза, туку проценка базирана на јавно достапни информации и на геополитичкиот контекст во тој момент.

Реакцијата на Илон Маск и пошироката АИ-дебата

Илон Маск, основач на „xAI“, реагираше на социјалната мрежа „X“ со порака дека „предвидувањето на иднината е најдобрата мерка за интелигенција“. Неговиот коментар дополнително ја засили виралноста на приказната и отвори расправа за вистинските способности на вештачката интелигенција.

Сепак, експертите предупредуваат дека ваквите примери не претставуваат доказ дека АИ-системите можат сигурно да предвидуваат сложени геополитички настани. Наместо тоа, тие покажуваат како моделите генерираат проценки врз основа на достапни информации – и како таквите проценки, во ерата на социјалните мрежи, лесно можат да се претворат во вирален наратив.