Грижата за внуците може да го забави когнитивното опаѓање кај постарите лица, покажало ново истражување објавено од Американската психолошка асоцијација.

Главната истражувачка Флавија Черекеш од Холандија и нејзините колеги анализирале податоци собрани во Обединетото Кралство од речиси 3.000 баби и дедовци.

Откриле дека постарите лица кои чувале внуци — што вклучувало преноќувања, грижа за болни деца, игра, помош околу домашни задачи, подготовка на оброци, како и возење до училиште и воннаставни активности — постигнувале подобри резултати на тестовите за меморија и вербална флуентност отколку оние кои не учествувале во грижата.

Бабите кои ги чувале внуците покажале помало когнитивно опаѓање во текот на шестгодишното истражување во споредба со жените на иста возраст кои не се грижеле за внуци.

„Најмногу нè изненади тоа што за когнитивните функции поважна се покажа самата фактичка улога — дека некој е баба или дедо кој учествува во грижата за внуците — отколку колку често ја пружале таа грижа или што точно правеле со внуците“, изјавила Черекеш во соопштението за студијата.

Чувство на смисла и социјална вклученост

Психологот Дејл Аткинс, авторка на детската книга „Тиркизната пеперутка“, рекла дека резултатите се логични. Улогата на баба или дедо ги одржува постарите лица социјално активни, поттикнува користење на вештини за планирање и решавање проблеми и обезбедува можности за креативност и раскажување приказни.

„Се обидувате да го разберете начинот на кој детето размислува и да го видите светот низ неговите очи. Гледањето на работите од друга перспектива навистина е важна когнитивна вештина. Тоа се активности кои многу луѓе со годините сè поретко ги практикуваат“, рекла Аткинс.

Внуците можат да помогнат и за менталното здравје на постарите лица. Анкета на Институтот за здравствена политика и иновации при Универзитетот во Мичиген од 2024 година покажала дека постарите лица со барем едно внуче поретко се чувствуваат изолирано отколку оние без внуци. Аткинс додала дека поминувањето време со внуче или дури менторирањето дете во заедницата „навистина помага во борбата против осаменоста затоа што дава чувство дека и понатаму имате смисла во животот“.

Трошоците за чување деца стануваат сè поголеми

Сепак, улогата на баба и дедо носи и одредени предизвици. „Постои вкоренето мислење дека да се биде баба или дедо е најубавата работа на светот“, рекла Диди Мур, основачка на советодавната платформа „More Than Grand“. Кога таквите очекувања не се совпаѓаат со секојдневната реалност, „за бабите и дедовците може да биде многу тешко да си признаат дека понекогаш им е премногу“.

Некои премногу се вклучуваат во животот на внуците, што може да доведе до проблеми со поставување граници во односот со родителите на децата. Други, пак, можат да се чувствуваат како од нив премногу да се очекува да бидат постојана помош за чување деца. „Тоа може да предизвика тензии“, истакнала Аткинс, особено ако бабите и дедовците физички повеќе не се во можност да се справат со напорите околу чувањето деца, но чувствуваат обврска да помогнат.

Трошоците за чување деца за многу семејства станаа тешко подносливи. Една неодамнешна студија на „LendingTree“ покажала дека на семејствата во САД би им бил потребен годишен приход поголем од околу 370.000 евра за да можат да си ја дозволат грижата за две деца. Поради тоа, милиони родители се свртеле кон своите пензионирани родители за помош.

Важно е да се постават граници

Черекеш во своето истражување истакнала и важна забелешка: „Обезбедувањето грижа на доброволна основа, во рамки на семејна средина што дава поддршка, може да има поинакви ефекти врз бабите и дедовците отколку грижата во постресна средина во која се чувствуваат недоволно ценети или сметаат дека грижата не е доброволна, туку наметната обврска“.

Мур нагласила дека е важно семејствата отворено да разговараат за границите и очекувањата. „Премногу семејства не водат вакви разговори“, нагласила таа. „Важно е родителите во разговорот да влезат со намера да ја слушнат и да ја разберат перспективата на бабите и дедовците, наместо само да постават правила и да очекуваат тие да се следат без приговор“, додала таа.