Иако многу фактори остануваат надвор од лична контрола, стручњаците истакнуваат дека со промена на секојдневните навики може да се влијае на долгорочното здравје и намалување на ризикот од развој на малигни болести. Според достапните податоци, ракот е втора најчеста причина за смрт во Соединетите Американски Држави, со повеќе од два милиони новозаболени годишно.

Сепак, процените покажуваат дека најмалку 42% од новите случаи на туморни заболувања потенцијално може да се спречат, најчесто со комбинација на физичка активност, правилна исхрана, контрола на телесната тежина и намалување на хроничниот стрес. Овие заклучоци и искуства на лекари ги пренесе порталот „Health“, повикувајќи се на разговори со водечки американски онколози и релевантни епидемиолошки студии.

Помалку преработена храна, повеќе свежи намирници

Една од навиките на кои онколозите најчесто укажуваат се однесува на исхраната. Бројни истражувања ја поврзуваат ултрапреработената храна, производите со долг рок на траење, додадени бои, засладувачи и емулгатори, со зголемен ризик од развој на рак и други хронични болести.

Д-р Ернест Хок, онколог и раководител на секторот за превенција на рак на Универзитетот Тексас, истакнува дека свесно го намалил внесот на готова и ресторанска храна, а го зголемил уделот на овошје и зеленчук во секојдневните оброци. Како што наведува, промената на исхраната му помогнала и да го намали вишокот килограми и долгорочно да ја одржува телесната тежина.

„Почнав многу повеќе да се задржувам во одделот со свежи намирници и да ја подготвувам храната дома“, вели Хок, додавајќи дека тоа е дел од поширокиот, свесен пристап кон здравјето кој се обидува да го пренесе и на семејството и пријателите.

Внимание на стресот и менталното здравје

Освен исхраната и физичката активност, онколозите сè почесто укажуваат на значењето на стресот како фактор на ризик.

Д-р Антон Билчик, хируршки онколог и директор на програмата за гастроинтестинални и црнодробни тумори во Калифорнија, истакнува дека хроничниот стрес и нарушувањата на сонот се поврзани со ослабен имун систем и промени во микробиомот.

Иако признава дека стресот не може целосно да се елиминира, Билчик наведува дека започнал активно да се занимава со техники на свесна внимателност и медитација, дури и меѓу барањата на интензивните операции. Особено нагласува значењето на „исклучување“ надвор од работното време, вклучително ограничување на проверка на е-пошта за време на одмор.

Редовно вежбање како заштитен фактор

Физичката активност зазема централно место во препораките за намалување на ризикот од рак. Според податоците на американските здравствени институции, редовното движење е поврзано со значително помал ризик од развој на карцином на дојка, дебело црево, матка, бели дробови и желудник.

Д-р Кристин Тил, специјалистка за болести на дојка, наведува дека се труди да вежба најмалку четири до пет дена неделно. Нејзините тренинзи вклучуваат вежби за сила за големите мускулни групи, трчање или подолги прошетки, со цел да се приближи до дневниот број од 10.000 чекори.

„Можеби некогаш не ми се вежба, но никогаш не сум се каела што го направив тоа“, истакнува таа, додавајќи дека дури и брза прошетка може да има значителен ефект врз здравјето.

Доследност во она што се советува на другите

Д-р Џек Џејкоб, медицински онколог и директор на онколошкиот институт во Калифорнија, вели дека се труди да „ги применува препораките што им ги дава на пациентите“. Тоа подразбира одржување на здрава телесна тежина, речиси секојдневна физичка активност и избегнување на алкохол и тутун.

Посебно истакнува ограничување на црвеното и преработеното месо, кое во бројни студии се поврзува со зголемен ризик од одредени видови рак. Неговата исхрана, како што наведува, се базира главно на овошје, зеленчук, јаткасти плодови и минимално преработени намирници.

Мали промени, долгорочни ефекти

Иако ниту една стратегија не може целосно да го елиминира ризикот од рак, искуствата на онколозите укажуваат дека доследните, секојдневни навики имаат кумулативен ефект. Исхраната, движењето, сонот и контролата на стресот не влијаат само на ризикот од малигни болести, туку и на вкупното физичко и ментално здравје.