Интересно е што кујните од времето на Југославија биле попрактични, иако мора да се признае дека тогаш функционалноста била поважна од дизајнот. Факт е дека кујните тогаш биле важен простор, но исклучиво за подготовка на јадења за семејството, и навистина немало ни збор за тоа кујната да биде репрезентативна. Секако, биле убави онолку колку што секоја домаќинка сакала и умеела, но на прво место била ергономијата. Тоа е наука што се занимава со дизајн на производи така што тие максимално да бидат прилагодени на човечкото тело. Затоа тогашните производители се придржувале до ергономските стандарди.

Важен е компактен работен триаголник

Основата на функционалната кујна и денес е минималното растојание меѓу фрижидерот, мијалникот и шпоретот. Во старите југословенски станови тоа растојание било идеални 1,2 до 1,8 метри, што овозможувало готвење речиси без поместување низ просторот.

Денешните кујни со долги линиски елементи или кујнски острови често го нарушуваат овој принцип, па домаќинките прават многу повеќе непотребни чекори и трошат повеќе време и енергија. Се покажува дека паметната компактност често е поефикасна од големите и често нелогични простори.

Да не ги спомнуваме „open space“ просторите и „островите“ кои, според зборовите на дизајнерите, се покажуваат како непрактични, скапи и претенциозни.

Правилна висина на работната површина

Стандардната висина на работните плочи некогаш била околу 85 см и била прилагодена на просечната висина на жената од тоа време. Тоа овозможувало работа без оптоварување на грбот и рамениците. Денес често се среќаваат висини од 90 до 95 см, кои на многумина не им одговараат и можат да предизвикаат замор. Покрај тоа, мијалниците порано често биле поставувани неколку сантиметри пониско од работната плоча, што го олеснувало миењето садови.

Паметно и достапно складирање

Во малите кујни секој сантиметар простор бил максимално искористен. Плитките висечки шкафчиња овозможувале прегледност на целата содржина, за разлика од денешните длабоки шкафови во кои предметите лесно исчезнуваат од видното поле. Бројните фиоки и прегради помагале во организирањето на приборот за јадење, зачините и намирниците, додека отворените држачи и сушалници над мијалникот ги ослободувале работните површини и ги држеле најпотребните работи при рака.

Практичност и лесно одржување

Кујните биле проектирани за секојдневна употреба, а не само за естетика. Мазните површини без непотребни детали лесно се чистеле, ѕидните плочки ги штителе ѕидовите од прскање, а линолеумот на подот бил отпорен на влага, не бил лизгав и едноставен за одржување. Сè било подредено на реалните потреби на домаќинството.

Кујната пред сè е работен простор, а нејзината удобност и функционалност треба да имаат предност пред чисто декоративните трендови. Можеби токму затоа е време некои стари, но проверени идеи повторно да се вратат во современите домови. Во ред, без линолеум, но со некои нови материјали кои полесно се одржуваат од лизгавите плочки. Денес убавината на ентериерот се подразбира, па ако размислувате за нова кујна, сетете се дека таа треба да ви служи вам, а не вие неа.