Кога соседот од зградата живее – на еден километар оддалеченост: Најдолгата зграда во светот се наоѓа во Виена

Точка

17/11/2026

19:32

268

Големина на фонт

а а а

Становите во „Карл Маркс-Хоф“ биле меѓу првите станови во Виена со внатрешен тоалет, проточна вода и балкони, а во рамките на комплексот станарите имале на располагање пералници и бањи, лекарски амбуланти, кафулиња, библиотека и пошта.

Зградата „Карл Маркс-Хоф“ е најдолгата станбена зграда во светот и веројатно најпознатиот пример за социјална станбена изградба во Виена. Се наоѓа во Хајлигенштат, во Деблинг, 19-ти виенски округ, и претставува вистинска икона на станбениот развој на социјалистичка Виена во 1920-тите и 1930-тите години.

Изградена е на подрачје кое до дванаесеттиот век било – Дунав, и тоа длабок и пловен. Со текот на времето, реката го променила својот тек, а нивото на водата се намалило, па до средината на 18 век останало само мало езерце.


„Карл Маркс-Хоф“ е изградена според проектот на Карл Ен, ученик на Ото Вагнер, а била завршена во 1930 година, по само три години изградба. Источната страна на комплексот непрекинато се протега во должина од дури четири трамвајски станици, односно еден километар и речиси двесте метри. Има четири адреси.

Виена, како и другите европски градови, по Првата светска војна се соочила со голема станбена криза, пренаселеност и масовна невработеност. Градската власт тогаш на овие проблеми не одговорила со раселување на населението на периферијата, туку со обновување на центарот на градот. Идејата била работниците да останат во близина на своите работни места, во густо населени и поврзани заедници, но со многу повисок животен стандард од оној што дотогаш го имале.


Предизвикувачка задача

Карл Ен добил предизвикувачка задача да проектира зграда која, покрај достапното домување, ќе ги нуди и сите содржини потребни за удобен живот според современите стандарди. Впрочем, „Карл Маркс-Хоф“ требало да прими пет илјади жители, па разбирлива е и потребата од содржини што не се наменети за домување.

Со 1.382 станови со површина од 30 до 60 квадратни метри и сите потребни комунални и општествени содржини – пералници за алишта, јавни бањи, детски градинки, лекарски ординации, кафулиња, пошта, библиотека, аптека, ветеринарна амбуланта и стоматолошка ординација, „Карл Маркс-Хоф“ и до денес останала модел во планирањето на огромни станбени комплекси.


Изградениот дел од комплексот, кој ги следи рабовите на парцелата и потсетува на бедем, зафаќа нешто повеќе од 18 проценти од површината. Остатокот го сочинуваат уредени дворови, игралишта и внатрешни градини. Токму во тоа се крие вистинската вредност на ова архитектонско ремек-дело – добриот распоред и плански осмислените содржини кои гарантираат квалитетен живот за сите станари.

Становите во „Карл Маркс-Хоф“ биле меѓу првите станови во Виена со внатрешен тоалет, проточна вода и балкони. Современиците го нарекле комплексот и „Ringstrasse des Proletariats“ (Кружна улица на пролетаријатот), назив што се повикува на главната виенска улица „Ringstrasse“, која прави круг околу центарот на Виена и била замислена како излог на големината и славата на Хабсбуршката Империја.


За време на Австриската граѓанска војна во 1934 година, полицијата, австриската војска и австрофашистичката паравојска ја бомбардирале зградата и невооружените станари, па „Карл Маркс-Хоф“ станала и симбол на антифашизмот.

Денес зградата е обновена и сè уште се користи за домување, иако голем дел од првичните содржини веќе не постојат или нивната намена е променета. Така, на пример, заедничката бања, односно „Waschhouse No. 2“, денес е отворена за јавноста како музеј на „црвена Виена“ – „Das Rote Wien Waschsalon“.