Петок 13-ти отсекогаш бил поврзуван со лоша среќа, несреќи и необјасниви стравови. Иако не постојат научни докази дека овој датум носи поголем ризик, суеверието е толку распространето што оставило трага дури и во авионската индустрија.

Ако внимателно ги погледнете ознаките на седиштата при следното патување, можеби ќе забележите дека по 12. ред веднаш следува 14.

И не, тоа не значи дека авионот има еден ред помалку.

Кои авиокомпании го прескокнуваат бројот 13?

Според податоците што ги објави ирскиот јавен сервис RTÉ, меѓу авиокомпаниите што во одредени авиони го избегнуваат 13. ред се Ryanair, Lufthansa, KLM, SAS, Qatar Airways, Swiss и Vueling.

Причината е едноставна: дел од патниците се чувствуваат непријатно кога треба да седнат во ред со бројот 13, а некои дури и одбиваат такво седиште.

Од холандската авиокомпанија KLM објасниле дека одредени патници можат да почувствуваат вознемиреност поради овој број. Наместо да создаваат непотребна непријатност, компаниите едноставно го изоставуваат од распоредот.

Швајцарската авиокомпанија Swiss го применува истиот принцип, а интересно е што и аеродромите во Женева и Цирих немаат излез со број 13.

Lufthansa избегнува уште еден број

Германската Lufthansa оди чекор понатаму.

Во некои нејзини авиони, покрај 13. ред, го нема ниту редот со број 17.

Причината повторно е поврзана со културните верувања. Во Италија и во Бразил бројот 17 се смета за несреќен, па авиокомпанијата настојува да ги земе предвид и овие суеверија.

Во делови од Азија, пак, проблематичен е бројот четири. Во кинескиот јазик неговиот изговор е сличен на зборот за смрт, поради што некои авиокомпании го избегнуваат и овој број.

Од каде потекнува стравот од бројот 13?

Постојат повеќе објаснувања зошто токму бројот 13 добил толку лоша репутација.

Едно од нив доаѓа од нордиската митологија, според која богот Локи се појавил како тринаесетти гостин на собир на дванаесет богови. Настанот завршил трагично, со смртта на богот Балдр.

Во христијанската традиција, бројот 13 често се поврзува со Тајната вечера, на која присуствувале Исус Христос и неговите дванаесет апостоли, меѓу кои бил и Јуда.

Постои и поедноставно објаснување.

Бројот 12 со векови се сметал за симбол на целина и ред: имаме 12 месеци во годината, 12 часови на часовникот и 12 хороскопски знаци.

Бројот што доаѓа веднаш по него, според суеверните верувања, ја нарушува таа симетрија.

Кога на тоа ќе се додаде и петокот, кој во христијанската традиција се поврзува со распнувањето на Исус Христос, се добива еден од најпознатите суеверни датуми во светот.

Не е само во авионите: Некои хотели немаат 13. кат

Оваа практика не е ограничена само на воздухопловството.

Во бројни хотели и деловни згради ширум светот, по 12. кат следува 14. кат, иако физички постои и тринаесеттото ниво.

Кога компанијата Hastings Hotel Group во 2018 година ја претворила зградата Windsor House во Белфаст во хотелот Grand Central, одлучила да го прескокне бројот 13 во означувањето на катовите.

Сепак, не сите хотели го следат овој обичај. На пример, Metro Hotel во Даблин го задржал 13. кат.

Дали петок 13-ти навистина им носи загуби на авиокомпаниите?

Иако стравот од овој датум е широко распространет, нема убедливи докази дека петок 13-ти значително го намалува бројот на патници.

Повеќето големи европски авиокомпании тврдат дека не забележуваат сериозен пад на резервациите.

Податоци од еден ирски аеродром покажале дека во одредени петoци што се совпаднале со 13-ти во месецот имало околу четири до пет проценти помалку патници во споредба со други петоци.

Но, експертите предупредуваат дека таквите бројки не мора да бидат последица на суеверие. На пример, јануари и октомври традиционално се помирни месеци за авионски патувања.

Интересно е што влијанието на петок 13-ти се истражувало дури и на финансиските пазари. Научен труд објавен во 2019 година укажува на можни разлики во приносите на берзите на овој датум, но објаснувањето се бара во однесувањето на инвеститорите, а не во некаква мистериозна сила.

Суеверие што опстојува и во модерното време

И покрај технолошкиот напредок и строгите безбедносни стандарди во авијацијата, старите верувања очигледно сè уште имаат влијание врз одлуките на компаниите.

За авиокомпаниите, прескокнувањето на бројот 13 е едноставен начин да им овозможат на суеверните патници да се чувствуваат посмирено.

Затоа, ако следниот пат во авион забележите дека по 12. ред следува 14., нема причина за загриженост. Не недостасуваат седишта и нема никаква техничка мистерија – едноставно, некој решил да не ја предизвикува лошата среќа.