Колку години ќе поминете во пензија? Одговорот во Европа може драстично да се разликува во зависност од тоа каде живеете - во некои земји пресметката покажува помалку од 15 години за мажите, додека за жените на другиот крај од листата периодот достигнува речиси три и пол децении.
Додека европските земји постепено ја зголемуваат возраста за пензионирање поради стареењето на населението и подолгиот животен век, податоците од ОЕЦД и Евростат покажуваат колку е различен животниот век по стекнувањето право на пензија.
Според податоците за 2024 година, како што објави „Форбс Монтенегро“, мажите во Европската Унија можат да очекуваат уште 18,4 години живот по достигнувањето на возраста за пензионирање. Кај жените, периодот е значително подолг - 21,8 години. Но, европскиот просек крие огромни разлики.
Од помалку од 15 до дури 27 години
Кај мажите, Бугарија и Унгарија се на дното на листата. Според оваа пресметка, мажите во тие земји можат да очекуваат само 14,7 години живот по достигнувањето на возраста за пензионирање.
На сосема поинаков крај е Турција - дури 27,3 години. Причината не е само животниот век. Турција силно се издвојува поради многу ниската формална возрасна граница што се користи во податоците од 2024 година - 52 за мажи и 49 за жени.
Ако ја погледнеме само Европската Унија, мажите во Луксембург имаат најдолг очекуван период на пензионирање - 22 години. По неа следуваат Грција со 21 година, Франција и Словенија со по 20,7 години, додека во Малта е 20,2 години.
Кипар, Шведска, Португалија, Белгија, Ирска, Австрија и Финска се исто така над европскиот просек. Жените - дури 34,5 години
Разликата станува уште повпечатлива кога се гледа кај жените. Просекот во ЕУ е 21,8 години, но опсегот се движи од 18,6 години во Унгарија до неверојатни 34,5 години во Турција.
Во Луксембург, очекуваниот период е подолг од четвртина век. Словенија, Грција, Франција, Шпанија, Малта, Италија, Португалија, Кипар и Финска исто така бележат повеќе од 22 години, како и Швајцарија кога се гледа пошироката европска листа.
На другиот крај се Бугарија со 18,8 години, Романија со 19,1, Холандија со 19,2 и Хрватска со 19,6 години.
Во просек, жените ја примаат својата пензија 3,4 години подолго
На ниво на Европската Унија, жените можат да очекуваат да поминат 3,4 години подолго во пензија од мажите. Разликата е резултат на неколку фактори, вклучувајќи го и подолгиот животен век на жените, но во некои земји и различни услови за пензионирање. Сепак, добивањето подолга пензија не мора да значи подобра финансиска состојба. Според податоците објавени од медиумите, жените во земјите на ОЕЦД во просек добиваат 23 проценти пониски пензии од мажите.
Ова создава еден вид парадокс - во просек, жените зависат од приходите од пензија подолго, а во исто време, овие приходи се пониски.
Едната е правото на пензија, другата е кога луѓето всушност престануваат да работат
Постои уште една важна забелешка. Законската возраст за пензионирање не значи дека луѓето всушност ја напуштаат работата токму тогаш.
Во ЕУ, според користените податоци, старосната граница за мажите е во просек 64,7 години, додека тие всушност го напуштаат пазарот на трудот на просечна возраст од 63,8 години.
За жените, формалната старосна граница е 64 години, а просечната возраст за напуштање на пазарот на трудот е 62,9 години. Турција е повторно екстремен пример.
Иако формалната граница што се користи е 52 години за мажи и 49 за жени, во просек тие престануваат да работат само на 60,8 и 60,5 години, соодветно.
Ако се смета од фактичкото излегување од пазарот на трудот, огромните 27,3 години пензионирање за турските мажи би се намалиле на 18,2 години, додека за жените 34,5 години би се намалиле на 22,6.
Европа се соочува со голема пресметка
Зад интересната споредба се крие многу посериозен економски проблем.
Европејците живеат подолго, додека населението старее, а односот помеѓу бројот на вработени кои плаќаат придонеси и бројот на пензионери станува сè поважно прашање за одржливоста на пензиските системи.
Затоа многу држави веќе ги поместуваат или планираат да ги поместат границите за пензионирање. А податоците покажуваат како една навидум едноставна работа - земјата во која живеете - може да ја промени пресметката.
За еден Европеец, периодот од пензионирање до крајот на животниот век може да биде помал од 15 години, додека за друг може да трае подолго од четвртина век.
