Иако често може да се слушне дека Европа заостанува зад Соединетите Американски Држави и Кина кога станува збор за економијата и технолошкиот развој, споредбата на животниот стандард покажува значително посложена слика.

Анализата што ја пренесува „Financial Times“, повикувајќи се на ставовите на нобеловецот Пол Кругман и економистот Сет Акерман, укажува дека економската моќ не е единствениот показател за квалитетот на живот.

Во последните години во Европа сѐ повеќе се зборува за потребата од зајакнување на конкурентноста, особено по извештајот на поранешниот претседател на Европската централна банка, Марио Драги, од 2024 година, во кој предупреди дека Европската Унија мора повеќе да инвестира во иновации за да ја задржи својата економска позиција.

Америка предничи во технологијата, но не и во квалитетот на живот

Нема сомнеж дека Соединетите Американски Држави се глобален лидер во области како што се дигиталните технологии и вештачката интелигенција. Како единствена држава со голем внатрешен пазар, Америка има значителна предност во развојот на нови технологии и нивната примена.

Меѓутоа, кога се разгледуваат показателите што се однесуваат на секојдневниот живот на граѓаните, сликата изгледа поинаку.

Просечниот животен век во Соединетите Американски Држави е пократок отколку во повеќето развиени земји. Во текот на 2024 година, мажите во Америка во просек живееле 76,5 години, додека просекот во другите развиени држави изнесувал околу 80,5 години. Кај жените разликата исто така е забележлива – 81,4 години во Соединетите Американски Држави наспроти 84,8 години во споредливите земји.

Покрај тоа, стапката на убиства и бројот на затвореници во Америка се повеќекратно поголеми отколку во држави како Франција или Германија, иако Соединетите Американски Држави издвојуваат значително повеќе средства за здравствениот систем.

БДП не е единственото мерило

Кога се зборува за економијата, најчесто се користи бруто-домашниот производ (БДП) по жител. На прв поглед изгледа дека американската економија од почетокот на овој век растела значително побрзо од економијата на еврозоната.

Меѓутоа, Кругман укажува дека постои парадокс.

Ако се разгледува долгорочниот раст на БДП, Соединетите Американски Држави имаат предност. Но, кога ќе се спореди реалниот животен стандард, односно куповната моќ на населението во одреден момент, разликата меѓу Европа и Америка е многу помала отколку што вообичаено се прикажува.

Технолошкиот сектор ја прави најголемата разлика

Главната причина поради која американската економија бележи побрз раст е силниот технолошки сектор.

Иако информатичко-технолошката индустрија сочинува помалку од десет проценти од американскиот БДП, токму таа објаснува повеќе од половина од разликата во растот на продуктивноста меѓу Соединетите Американски Држави и Европската Унија.

Истовремено, економистите предупредуваат дека дел од тој раст произлегува и од начинот на кој се мери вредноста на новите технологии. Во Соединетите Американски Држави се користат методологии што ја проценуваат дополнителната вредност на понапредните компјутери, софтверот и другите дигитални производи, па дел од разликата зависи и од статистичката пресметка, а не исклучиво од вистинскиот економски учинок.

Кога од анализата ќе се изземе технолошкиот сектор, продуктивноста во повеќето други стопански гранки во Европа и Америка покажува многу слични резултати.

Европа не е посиромашна, но е позависна

Заклучокот на анализата е дека Европа не заостанува значително зад Соединетите Американски Држави кога станува збор за животниот стандард на населението.

Меѓутоа, Европската Унија и понатаму во голема мера зависи од американските технолошки компании и иновации. Токму поради тоа сѐ повеќе инвестира во развојот на сопствената дигитална индустрија, вештачката интелигенција и други стратешки технологии, со цел да ја намали таа зависност.

Авторите на анализата оценуваат дека најголемите предизвици за Европа денес не се исклучиво економски, туку се однесуваат на безбедноста, одбраната и способноста самостојно да развива клучни технологии што ќе го определуваат идниот стопански развој.