Во забрзаното секојдневие, исполнето со работни обврски, постојани известувања и секојдневен стрес, многумина тешко наоѓаат време за вистински одмор. Дури и кога имаат слободно време, мислите често остануваат насочени кон грижи и обврски. Сепак, едно ново научно истражување носи охрабрувачки вести – само 20 минути поминати во шума можат значително да придонесат за чувство на мир и опуштеност.
Студијата, спроведена од научници од Медицинскиот универзитет во Виена и Универзитетот за природни ресурси и применети животни науки во Виена, а објавена во 2025 година во стручното списание „Шуми“, покажува дека краткиот престој во природа може значително да го намали нивото на стрес и да го подобри расположението, пишува „Слободна Далмација“.
Во студијата учествувале 66 здрави возрасни лица, кои по случаен избор биле поделени во две групи. Едната група поминала 20 минути во шумска средина, додека другата истото време го поминала во градска средина.
На учесниците не им било дозволено да користат мобилни телефони, да разговараат или да вршат физичка активност. Нивната задача била едноставна – мирно да седат и да ја набљудуваат околината.
Пред и по престојот тие пополнувале психолошки прашалници, а истражувачите анализирале и примероци од плунка за да го измерат нивото на кортизол, хормонот на стресот.
Резултатите биле јасни. Учесниците кои времето го поминале во шума пријавиле помалку негативни емоции, се чувствувале поопуштено и имале пониско ниво на кортизол. Кај групата која престојувала во урбана средина, дури било забележано и намалување на позитивното расположение. Особено е интересно што позитивните ефекти се појавиле по само 20 минути, без никаква физичка активност.
Психолозите сметаат дека овој ефект не е случаен. Во најголемиот дел од човечката еволуција, природата била нашето природно живеалиште, додека градовите, сообраќајот, бучавата и дигиталните стимули се релативно нов феномен. Затоа мозокот реагира поинаку на природната средина отколку на урбаниот хаос.
Уште во осумдесеттите години од минатиот век, американскиот психолог Роџер Улрих ја развил теоријата за намалување на стресот, според која природното опкружување директно го смирува нервниот систем.
Додека секојдневниот живот во градот постојано бара внимание и брзи реакции, шумата испраќа сосема поинакви сигнали – чувство на сигурност, мир и предвидливост. Резултатот се побавна работа на срцето, поопуштени мускули и намалено лачење на хормоните на стресот.
Луѓето кои поголемиот дел од денот го поминуваат пред компјутер можат особено да имаат корист од престојот во природа. Постојаната достапност, долгите часови пред екран и непрекинатиот прилив на информации ги исцрпуваат менталните ресурси. Наспроти тоа, шумата го нуди она што експертите го нарекуваат „нежна фасцинација“. Природните звуци, зеленилото и промените на светлината го привлекуваат вниманието, но не го оптоваруваат, овозможувајќи му на мозокот да се одмори и да се обнови.
Многу луѓе по прошетка или мирно седење во шума чувствуваат поголема ментална јасност, подобра концентрација и внатрешен мир. Природата не бара ништо – нема очекувања, нема притисок, нема потреба од докажување. Токму во таа едноставност, како што се наведува, можеби се крие нејзината најголема сила.
Иако престојот во шума не може да го замени лекувањето на сериозни ментални нарушувања, истражувањата потврдуваат дека може да биде вреден сојузник во секојдневното зачувување на менталното здравје.
Понекогаш, сè што е потребно за да почувствувате олеснување е да застанете, да го исклучите телефонот и да поминете 20 минути меѓу дрвјата.
