Тоа се очекувањата на светската „FIFA“, а во согласност со нив се и огромните економски очекувања на бројни компании поврзани со турнирот.

Посетителите на натпреварите ќе мора да трошат пари во хотели и ресторани, ќе плаќаат патувања на авиокомпании, а многу навивачи ќе сакаат да купат иста опрема каква што носат нивните идоли, па затоа на профит се надеваат и производителите на спортска опрема.

Но, од огромниот број гледачи и медиумското внимание, убедливо најголем добитник е самата „FIFA“, бидејќи формално ова е нејзино натпреварување, па затоа има и монопол врз планирањето и организацијата на шампионатот.

А во овој случај станува збор за огромни суми пари: меѓународната фудбалска организација очекува приходи од повеќе милијарди евра, проценува Флоријан Пфефел, професор по спортски менаџмент на висока школа во Бад Хомбург.

Пет милијарди долари повеќе – на грбот на фудбалерите

„FIFA е економскиот победник на турнирот“, вели Пфефел за германскиот јавен сервис „ARD“.

За циклусот на светски првенства што започна во 2023 година и го достигнува својот врв со овогодинешниот турнир, „FIFA“ објави цел од 13 милијарди долари приходи.

Експертот предупредува дека тоа е значително повеќе во споредба со Светското првенство во Катар, каде што „FIFA“ оствари приходи од седум до осум милијарди долари.

Дел од ова зголемување се должи и на високите цени на билетите што ги одреди „FIFA“. Билет за првиот натпревар на турнирот во САД чинеше повеќе од 1.000 долари. И цените на другите билети за турнирот во САД, Мексико и Канада ги надминуваат сите досегашни стандарди.

Значителното зголемување на приходите е последица и на одлуката на „FIFA“ првпат да го зголеми бројот на репрезентации од 32 на 48, со што бројот на натпревари се зголемува од 64 на 104.

Повеќе репрезентации значат повеќе натпревари, а без разлика што мислат фудбалерите и нивните тренери – во идеален случај една репрезентација сега треба да одигра дури осум тешки натпревари за да стигне до финалето во релативно краток временски период.

За „FIFA“, тоа значи само едно – повеќе пари.

Тоа носи поголеми приходи од рекламирање, спонзорства и продажба на билети, иако според Пфефел тоа сè уште не е најголемиот извор на приходи.

„Ако ја погледнеме структурата на приходите од последното првенство, односно периодот од 2019 до 2022 година, ќе видиме дека нешто повеќе од 50 проценти од приходите доаѓаат од медиумски права, речиси 30 проценти од спонзорства, а само околу 10 проценти од продажба на билети, додека повеќе од 5 проценти доаѓаат од други извори“, објаснува Пфефел.

„Тебе ризикот, мене секогаш добивката“

Најголемиот извор на приходи за „FIFA“ се токму правата за телевизиски и дигитален пренос.

Меѓународните телевизиски куќи и стриминг платформи како „Comcast“, „Magenta TV“ или „DAZN“ купуваат права за пренос од „FIFA“. За возврат очекуваат нови претплатници и поголеми приходи од рекламирање.

Колку точно стриминг сервисите плаќаат за овие права не им е познато ниту на експертите.

За разлика од телевизиските права за „Bundesliga“, доделувањето права за натпреварувањата на „FIFA“ не се одвива преку јавна лицитација, туку условите се договараат директно и доверливо меѓу „FIFA“ и заинтересираните компании.

Колку овој бизнис ќе биде успешен за самите платформи останува неизвесно до самиот крај.

„Дали инвестицијата ќе се исплати зависи од земјата, пакетот на права, но и од успехот на сопствената репрезентација“, вели Пфефел.

Колку подалеку ќе стигне една репрезентација на турнирот, толку поголем интерес има кај гледачите во таа земја.

„Тогаш луѓето се повеќе заинтересирани да го следат првенството и да плаќаат дополнителни претплати.“

Нерамномерно распределени добивки

Сепак, економските ефекти од Светското првенство се распределени многу нерамномерно.

Додека „FIFA“ и дел од стриминг платформите заработуваат огромни суми, голем дел од трошоците остануваат на товар на државите домаќини и локалните заедници.

Инвестициите во стадиони, инфраструктура, безбедност и транспорт најчесто се финансираат со јавни средства.

Често овие трошоци значително ги надминуваат подоцнежните приходи.

Критичарите со години предупредуваат дека станува збор за неправеден договор за даночните обврзници, кои подоцна индиректно го покриваат буџетскиот дефицит.

Тешко мерлива корист за домаќините

Често се зборува за економски поттик и нови можности за раст, но кога ќе се анализираат бројките, ситуацијата не е толку импресивна.

Според проценките на „FIFA“ и „World Trade Organization“, петнеделниот турнир би можел да придонесе околу 17 милијарди долари за американската економија.

Но, според Кристоф Бројер, професор по спортски менаџмент на Германскиот универзитет за спорт во Келн, тоа е речиси незабележлив ефект.

Бруто домашниот производ на САД изнесува околу 30 трилиони долари.

„Тие 17 милијарди претставуваат само околу 0,05 проценти од американската економија. Тоа речиси и не може да се почувствува“, вели Бројер.

Сепак, може да се очекува одреден позитивен ефект за 11-те американски градови во кои ќе се играат натпреварите, но за целата земја придобивките се многу ограничени.

За одредени индустрии и компании, Светското првенство може да биде исклучително профитабилен бизнис.

Во таа смисла, турнирот многу потсетува на самото натпреварување: постои еден голем победник, а многу губитници.

Но, за разлика од турнирот на теренот, победникот овде е секогаш ист: „FIFA“.