Но, педијатрите истакнуваат дека тоа всушност може да биде добар знак што укажува на когнитивниот развој на детето.

Според новото истражување, раното експериментирање со лажење покажува дека мозокот на детето се развива во насока на социјална интелигенција и вештини за решавање проблеми, а разбирањето дека таквото однесување е нормално може да им помогне на родителите да реагираат смирено и да изградат доверба со своето дете, пишува „Parents“.

Што всушност значи дека бебето лаже?

Лажењето и измамата кај толку мали деца се разликуваат од она што обично го подразбираме под тие поими. Нова студија објавена во списанието „Cognitive Development“ откри дека децата разбираат и користат измама многу порано отколку што се мислело, но тоа не значи дека се лукави или неморални. Станува збор за природен процес на учење и тестирање на границите.

„Овде не станува збор за смислени ’лаги‘ какви што можат да измислуваат нашите постари деца и тинејџери“, истакнала Санам Хафиз, невропсихолог и директорка на компанијата „Comprehend the Mind“.

Според Ема Мареј, клиничка психологинка од детската болница „Phoenix Children’s“, авторите на студијата раната измама ја дефинираат како „намерно кршење правила за да се избегнат последици или да се оствари материјална корист“. Сепак, таа додава дека „таа дефиниција може да се примени на постари мали деца и деца од предучилишна возраст опфатени со студијата, додека однесувањата забележани кај доенчињата поверојатно се одраз на перцепцијата на родителите, а не на ’вистинско‘ измамничко однесување“.

Како тогаш изгледа таквото однесување? Д-р Хафиз објаснила дека тоа може да биде едноставно како бебе кое плаче за некој да го земе в раце, а престанува да плаче штом тоа ќе се случи. „Може да станува збор и за мало дете што брзо крие чоколатце кога ќе слушне дека му се приближувате, или за двегодишник што пркосно вели: ’Не, мамо! Не бев јас!‘, додека чоколадото сè уште му е размачкано по лицето“, објаснила таа.

Во суштина, станува збор за симпатични или смешни ситуации што повеќето родители веќе ги доживеале. „Родителите често се шокирани кога ќе ги уверам дека тоа е нормално“, рекла д-р Хафиз. „Манипулативно? Можеби. Но, тоа воедно е и дете што учи да земе предвид што другото лице знае или не знае и да ги темели своите постапки на тоа сознание“, додала таа.

Клучни наоди од истражувањето

Истражувачите во студијата анкетирале родители на повеќе од 750 деца на возраст од раѓање до 47 месеци за измамничкото однесување на нивните деца. Важно е да се напомене, како што истакнала д-р Мареј, дека наодите се темелат на извештаи од родители, а не на директно набљудување на однесувањето на доенчињата.

„Таквите модели можат да бидат корисни за истражување на одредени обрасци, но го отежнуваат толкувањето на резултатите во конкретни, реални рамки — особено кај доенчињата, каде што и однесувањето и намерата што стои зад него тешко се дефинираат и мерат“, објаснила д-р Мареј.

Според авторите на студијата, најраниот забележан случај на дете што разбира и користи измама бил на возраст од осум месеци. „Резултатите на авторите предвидуваат дека 25 отсто од децата ја разбираат измамата до 18-тиот месец од животот, а ја користат веќе на 16 месеци“, додала д-р Мареј.

Зошто бебињата воопшто би измамувале?

Се поставува прашањето зошто бебињата и малите деца повремено би лажеле. Експертите се согласуваат дека таквите однесувања не произлегуваат од манипулација, туку се дел од нормалниот детски развој.

„Моето стручно мислење е дека измамата кај доенчињата во основа е знак за здрав развој на мозокот, а не алармантно однесување и оваа студија правилно го преформулира тоа на тој начин“, нагласила д-р Хафиз. Таа додала дека фактот што малите деца експериментираат со лажење покажува дека социјалната интелигенција се развива порано отколку што се мислело.

Слично мислење има и Моли О’Шеа, педијатар и експертка за родителство. „Раната измама е нормален и здрав дел од развојот, а на многу начини и знак дека мозокот на вашето дете добро функционира“, рекла таа. За да измами некого, детето мора да сфати дека знае нешто што вие не го знаете и да предвиди како ќе реагирате. „Тоа е навистина софистицирано размислување за едногодишно или двегодишно дете“, додала д-р О’Шеа.

Иако наодите од истражувањето се интересни, педијатрите и психолозите се согласуваат дека треба да се набљудуваат во поширок контекст и дека се потребни дополнителни истражувања за целосно да се разберат нивните импликации.

Д-р Мареј појаснила дека, со оглед на тоа што наодите се темелат на перцепциите на родителите, тешко е да се знае зошто се чини дека бебињата ги измамуваат родителите и колку од тоа е навистина засновано на реалноста. „Потребни се повеќе истражувања што можат да го разграничат влијанието на родителските перцепции за намерата од вистинското однесување на доенчињата. Тоа е особено важно бидејќи студијата се потпираше на извештаи од родители за однесувањето и намерата“, истакнала таа.

Иако импликациите допрва треба да се утврдат, д-р Хафиз ги смета резултатите за интригантни. „За мене главната порака од ова истражување е дека децата можат да лажат многу порано отколку што очекуваме. Тоа ме изненади, бидејќи лажењето често се смета за понапредна социјална вештина што не би ја очекувале кај толку мали деца“, рекла таа.

Што значи тоа за родителите?

Треба ли да се загрижите ако забележите дека вашето бебе или мало дете лаже? Според експертите, заклучокот всушност е дека можете да бидете поблаги кон своите деца кога ќе забележите такво однесување.

„Родителите кои знаат дека детските лаги се развојно нормални помалку ќе паничат и помалку ќе ги казнуваат своите деца“, рекла д-р Хафиз. „Тоа е важно бидејќи реакцијата на старателот на ваквото однесување ја обликува довербата на детето во развој“, нагласила таа.

Сепак, нормално е да се чувствувате фрустрирано или вознемирено кога вашето дете ќе почне да лаже, особено во предучилишна возраст. Д-р Мареј се надева дека оваа студија ќе обезбеди потребен контекст и ќе им помогне на родителите да сфатат дека таквото однесување е нормално. Таа ги охрабрува родителите длабоко да вдишат и да размислат што навистина се случува со нивното дете.

„Ако сте под стрес или преоптоварени кога вашето дете лаже, може да биде корисно да застанете и да размислите како вашето толкување на однесувањето на детето го обликува вашиот емоционален одговор“, советува д-р Мареј. „Ако одредено толкување доведува до фрустрација или вознемиреност, разгледувањето алтернативни објаснувања може да ви помогне да се чувствувате посмирено и да реагирате на начин што е во склад со вашите родителски цели“, заклучила таа.