Замислете телефон што никогаш не мора да го приклучите на полнач. Не ден, не недела, туку децении. Токму таква визија на почетокот на 2024 година претстави кинеската компанија „BetaVolt“, најавувајќи нуклеарна батерија со работен век до 50 години.

Во свет во кој секојдневно размислуваме за процентите на батеријата, ваквото тврдење звучи револуционерно. Класичните литиум-јонски батерии се трошат, деградираат и со текот на времето го губат капацитетот. Циклусите на полнење се нивна реалност и ограничување. „BetaVolt“ тврди дека новата технологија би можела да ги промени тие правила.

Што всушност е "BV100" и колку е моќен

Прототипот го носи називот "BV100" и е со големина на монета. Како извор на енергија користи радиоактивен изотоп никел-63 и произведува 100 микровати на 3 волти. Компанијата најави и верзија од 1 ват во текот на 2025 година, додека одделни извештаи наведуваат дека моделот "BV100" истата година влегол во масовно производство.

Бројките, сепак, откриваат клучен детаљ. Сто микровати се исклучително мала моќност. Доволна за одредени специјализирани уреди, но далеку од она што е потребно за современ паметен телефон. Токму тука започнува реалната анализа и приземјувањето на очекувањата.

Како функционира нуклеарната батерија

Нуклеарните батерии не се нова идеја. Уште во 1954 година компанијата „RCA“ разви рана верзија на атомска батерија, додека во 1961 година сателитите на американската морнарица користеа радиоизотопни термоелектрични генератори (RTG) за напојување во вселената.

Кон крајот на 2024 година истражувачи од „University of Bristol“ претставија дијамантска батерија базирана на јаглерод-14, со проценет работен век од повеќе илјади години. "BV100" функционира по сличен принцип – енергијата настанува од распаѓање на радиоактивен материјал. Во овој случај, бета-честичките од никел-63 се апсорбираат од дијамантски полупроводници кои таа енергија ја претвораат во електрична струја.

Зошто оваа батерија не може да напојува телефон

Во соопштение од јануари 2024 година, „BetaVolt“ наведе можност за примена во паметни телефони и дронови. Идејата за телефон што никогаш не се полни звучи привлечно, но бројките говорат поинаку.

Како што за „Live Science“ објасни научникот за материјали Хуан Клаудио Нино, моќноста на батеријата "BV100" е во доменот на пејсмејкери или пасивни сензори. Паметните телефони при видео-повик можат да трошат и до 4.000 миливати, што е повеќекратно повеќе од 100 микровати што ги произведува "BV100". Разликата не е мала, туку огромна.

Може ли технологијата едноставно да се зголеми

На прв поглед, решението изгледа едноставно – да се зголеми моќноста на батеријата. Меѓутоа, како што во 2024 година истакна технолошкиот магазин „Wired“, скалирањето на ваквата технологија носи сериозни предизвици.

Проценките покажуваат дека батерија базирана на истиот принцип, способна да обезбеди доволно енергија за стандарден паметен телефон, би барала стотици килограми никел-63. Таквата маса е далеку над она што би било практично за потрошувачка електроника. Затоа, иако концептот постои со децении и технички функционира, нуклеарната батерија за телефон засега останува пред сè фасцинантна идеја, а не уред што наскоро ќе го носиме во џеб.