Тоа го откриле извори на „The Wall Street Journal“. Американскиот весник пишува дека овие информации биле откриени на брифинг во саботата, на кој присуствувал воениот врв на земјата. Брифингот бил одржан непосредно пред кинеското Министерство за национална одбрана да соопшти сензационални вести за истрагата против генералот Џанг Јусје, кој важел за најблизок сојузник на кинескиот лидер Ши Џинпинг.

Што му се става на товар на моќниот генерал?

Извори на американскиот весник соопштиле дека Џанг е под истрага и поради формирање политички клики – термин што се користи за опишување на создавање мрежи на влијание кои го поткопуваат единството на партијата и злоупотреба на позицијата во Централната воена комисија, највисокото тело на Комунистичката партија на Кина за донесување воени одлуки.

Властите, исто така, го испитуваат неговиот надзор над моќната агенција одговорна за истражување, развој и набавка на воена опрема. Лицата запознаени со брифингот рекле дека Џанг наводно прифаќал огромни суми пари во замена за унапредувања.

Најшокантното тврдење откриено за време на брифингот зад затворени врати, велат изворите, било дека Џанг оддавал технички податоци за кинеското нуклеарно оружје на САД.

Дел од доказите против Џанг дошле од Гу Џун, поранешен генерален директор на Кинеската национална нуклеарна корпорација, државна компанија што ги надгледува сите аспекти на кинеските цивилни и воени нуклеарни програми. Пекинг минатиот понеделник најави истрага против Гу поради сомнение за тешки прекршувања на партиската дисциплина и државните закони.

За време на саботниот брифинг, властите откриле дека истрагата против Гу го поврзала Џанг со нарушувања на безбедноста во кинескиот нуклеарен сектор, рекле изворите. Детали за тоа не биле откриени.

Лиу Пенгју, портпарол на кинеската амбасада во Вашингтон, изјавил дека одлуката на партијата да го истражи Џанг нагласува дека раководството применува „пристап на целосно покривање и нулта толеранција во борбата против корупцијата“.

Ши ги демонтира коруптивните клики

Некои аналитичари велат дека најновата акција на Ши против корупцијата и нелојалноста во вооружените сили претставува најагресивно демонтирање на кинеското воено раководство уште од ерата на Мао Цедунг.

Како и Ши, Џанг, член на елитниот Политбиро, е еден од кинеските „принцови“, како што се нарекуваат потомците на револуционерните старешини и високите партиски функционери. Таткото на Џанг се борел заедно со таткото на Ши за време на кинеската граѓанска војна што довела до преземање на власта од комунистичките сили на Мао во 1949 година, а подоцна двајцата достигнале високи позиции.

„Овој потег е без преседан во историјата на кинеската војска и претставува целосно уништување на високата команда“, тврди Кристофер Џонсон, шеф на „China Strategies Group“, консултантска фирма за политички ризици.

Саботниот интерен брифинг го поврзал падот на Џанг и со неговото унапредување на поранешниот министер за одбрана Ли Шангфу. Џанг наводно помогнал во унапредувањето на Ли во замена за големо мито, рекле изворите.

Падот на Ли започнал во 2023 година, кога исчезнал од јавноста, а подоцна бил сменет од функцијата министер за одбрана. Партијата следната година го исклучила поради корупција.

Си ѝ наредил на работна група да спроведе длабинска истрага за командувањето на Џанг во воениот регион Шенјанг, од 2007 до 2012 година, рекле лица запознаени со брифингот. Тимот сега пристигнал во североисточниот град Шенјанг и престојува во локални хотели, а не во воени бази, каде што Џанг би имал мрежа на поддршка.

Властите веќе заплениле мобилни уреди од офицери кои напредувале во чин со Џанг и со генералот Лиу Женли, началник на Здружениот штаб, кој исто така е под истрага, рекле извори, бидејќи илјадници офицери поврзани со нив стануваат потенцијални цели.

Падот на Џанг и Лиу ги проширува долгогодишните напори на Ши да се ослободи од офицери што се сметаат за корумпирани и политички ненадежни.

Чистката дури и на еден од личните пријатели на Ши, Џанг, покажува дека сега нема граници во антикорупциската ревност на Ши, изјави Џонсон, кој две децении работел во Централната разузнавачка агенција, вклучувајќи и како водечки аналитичар за Кина.

„Ши се обидуваше да избегне масовно отпуштање на највисоките функционери во раните години од антикорупциската кампања, така што не ги таргетираше активните високи генерали и клучните делови на војската, како стратешките ракетни сили“, рече Џонсон.

„Подоцна сфати дека тоа е невозможно, а овој потег е расплетот на тој процес“.

Аналитичарите велат дека непрозирноста на кинескиот политички систем го отежнува утврдувањето на точните мотиви на Ши за елиминирање на долгогодишниот сојузник во кинеската војска.

Во саботниот уводник на весникот „PLA Daily“, водечки воен весник, беше укажано на важноста на политичките фактори во случајот против Џанг, кого весникот го обвини дека „сериозно ја газел и поткопувал“ институционалната основа на авторитетот на претседателот. Тоа сугерира дека „Џанг имал премногу моќ паралелно со Ши“, изјави Лајл Морис, висок соработник за надворешна политика и национална безбедност во Институтот за политика на Азиското друштво.

Партијата нагласила дека Ши, како претседател на Централната воена комисија, го има последниот збор и власт над војската, рече Морис. „Затоа се сугерира дека Џанг бил надвор од синџирот на командување на Ши.“

Без оглед на причините, одлуката на Ши да го смени Џанг покажува дека тој е „уверен во својата консолидација на моќта над војската“, рече Морис. „Ова не е знак на слабост, туку на сила за Ши.“

Дали ќе влијае врз плановите за Тајван?

Со обезглавувањето на командната структура, рекле лица запознаени со извештајот, Ши сигнализира дека распространетата корупција, вкоренетите мрежи на покровителство и компромитирањето на државните тајни претставуваат егзистенцијална закана за неговата цел да ја врати контролата над Тајван.

Сепак, некои аналитичари велат дека создадените празнини во високите чинови веројатно ќе влијаат врз борбената ефикасност и би можеле да го намалат непосредниот ризик од инвазија преку мореузот, додека Ши се насочува кон пресметана стратегија. Пекинг, изгледа, прво сака да постигне договор со претседателот Трамп за Тајван, додека двете суперсили се подготвуваат за важни преговори за трговски и безбедносни прашања оваа година. Секое колебање на Трамп во врска со безбедноста на Тајван би можело да ја разниша довербата на Тајпеј во американската решителност.

Од летото 2023 година, партијата смени високи офицери во кинеската војска, воздухопловството, морнарицата, стратешките ракетни сили и паравоената полиција, како и во главните командни структури на терен – вклучувајќи ја и онаа насочена кон Тајван. Повеќе од 50 високи воени офицери и раководители на одбранбената индустрија беа ставени под истрага или сменети од функција во последните две и пол години.

Централната воена комисија имаше шест професионални воени членови кога нејзиниот сегашен мандат започна во 2022 година. Сега има само еден активен униформиран офицер – генералот Џанг Шенгмин, кој беше унапреден во потпретседател дури во октомври по чистката на другиот генерал што ја извршуваше таа функција. За разлика од Џанг Јусје и Лиу Женли, кои се воени ветерани, Џанг Шенгмин најголемиот дел од кариерата ја поминал како политички офицер и дисциплински инспектор, одговорен за зајакнување на лојалноста и моралот.

„Со оглед на големината и сложеноста на надгледувањето на која било голема и софистицирана воена организација, овој вакуум на врвот е неодржлив – изјави М. Тејлор Фравел, директор на Програмата за безбедносни студии на Масачусетскиот технолошки институт. Тој додаде дека тоа „неизбежно ќе влијае врз моменталната подготвеност на Народноослободителната армија да преземе големи, сложени воени операции на краток и среден рок“.

Некои коментатори предупредија дека оваа чистка може да претставува подготовки на Ши Џинпинг за можен потег кон Тајван, како и обид да се избегне „заглавување“ во долг конфликт, како што се случи во Украина.

Џејмс Чар, вонреден професор на Институтот за одбранбени и стратешки студии при Школата за меѓународни студии С. Раџаратнам во Сингапур, изјави дека Ши веќе „ангажирал“ помлади офицери за да ги пополнат местата што нивните посрамени претходници биле принудени да ги напуштат.

„Секојдневните операции на Народноослободителната армија продолжија нормално и покрај овие чистки, бидејќи помладиот – и можеби попрофесионален – офицерски кор е на располагање да ги преземе тие одговорности“, рече тој.