Една од најстарите личности на светот, Марија Бранјас, која почина на 117-годишна возраст, поточно нејзината ДНК, нуди увид во тоа како генетиката и начинот на живот можат да придонесат за исклучителна долговечност, пренесува „Science alert“.

Студијата на ДНК на Марија Бранјас покажува дека исклучително напредната возраст и доброто здравје не мора нужно да бидат спротивставени поими. Комбинацијата од поволни генетски фактори, здрав начин на живот и исхрана, како и социјална поврзаност, игра клучна улога во долговечноста.

Лекциите од Сините зони и искуствата на долговечните луѓе можат да ни помогнат да разбереме како да ги приспособиме секојдневните навики и средината за поздрав и подолг живот.

Генетски „млада“ ДНК

Деталната здравствена анализа на Марија Бранјас укажува дека една од причините за нејзиниот долг живот бил исклучително „млад“ геном. Некои од нејзините ретки генетски варијанти се поврзани со долговечноста, функцијата на имунолошкиот систем и здравјето на срцето и мозокот.

Научниците од Шпанија истакнуваат дека овие наоди можат „да понудат нов поглед кон биологијата на човечкото стареење, да укажат на биомаркери за здраво стареење и на потенцијални стратегии за продолжување на животниот век“.

Резултатите се базираат на примероци од крв, плунка, урина и столица што Бранјас доброволно ги дала пред својата смрт во 2024 година, кога беше најстарата жива личност на светот.

Истражувачите од Институтот за леукемија „Хозе Карерас“ во Барселона нагласуваат дека нејзините клетки се „однесувале“ значително помладо од нејзината хронолошка возраст, што можеби е клучно за нејзината долговечност. Марија ја надминала просечната очекувана животна возраст на жените во Каталонија за повеќе од 30 години, пренесува „Danas.rs“.

Исклучително долго зачувано здравје

Во својата длабока старост, Бранјас имала извонредно добро општо здравје, со одлично кардиоваскуларно здравје и многу ниско ниво на воспаленија. Иако имала повеќе од 110 години, нејзиниот имунолошки систем и цревниот микробиом покажувале карактеристики на многу помлади личности.

Покрај тоа, имала многу ниско ниво на „лош“ холестерол и триглицериди, додека „добриот“ холестерол бил исклучително висок.

Овие фактори можат да го објаснат нејзиното извонредно здравје и рекордната долговечност. Научниците, предводени од епигенетичарите Елој Сантос-Пухол и Алеикс Ногера-Кастел, истакнуваат:

„Екстремниот човечки животен век кај долговечните луѓе претставува парадокс: и покрај напреднатата возраст, тие задржуваат релативно добро здравје.“

Генетика и начин на живот

Марија водела ментално, социјално и физички активен живот, но, како што велат истражувачите, имала и генетска среќа. Иако медитеранската исхрана, богата со јогурт и свеж зеленчук, можела да игра улога, екстремната долговечност најверојатно зависи од комбинацијата на генетски и животни фактори.

Интересно е што научниците забележале „значително трошење“ на теломерите – заштитните капи на краевите од хромозомите. Кратките теломери обично се поврзуваат со поголем ризик од смрт, но кај најстарите луѓе тие не се сигурен биомаркер на стареењето. Напротив, пократките теломери можеби ѝ помогнале на Марија телото да се заштити од пролиферација на канцер.

Поуки од Сините зони

Иако студијата се базира на една личност, забележаните лекции ги потврдуваат трендовите од таканаречените Сини зони – региони во светот со најголема концентрација на долговечни луѓе, како што се Сардинија во Италија, Окинава во Јапонија и Никоја во Костарика.

Луѓето во овие зони комбинираат активен начин на живот, социјална поврзаност, умерена исхрана и позитивни навики, што заедно со поволните генетски фактори значително ги зголемува шансите за долг и здрав живот.

Како и Марија Бранјас, жителите на Сините зони често имаат активен социјален живот, медитеранска или растителна исхрана и секојдневна физичка активност, што придонесува за зачувување на кардиоваскуларното здравје, намалување на воспаленијата и долговечност.