Економист од Оксфорд открива што треба да научат децата во ерата на вештачката интелигенција

Точка

20/11/2026

13:48

600

Големина на фонт

а а а

Не обидувајте се да предвидите кои кариери треба да ги изберат вашите деца за да бидат заштитени од влијанието на вештачката интелигенција.

Наместо тоа, охрабрете ги да продолжат да решаваат математички задачи со молив и хартија и запознајте ги со технологијата од мали нозе, советува Даниел Саскинд, британски економист, виш научен соработник во Институтот за етика на вештачката интелигенција при Универзитетот во Оксфорд и автор на книгата „Свет без работа“.

Подготовка за иднината

Саскинд, кој и самиот е татко на три деца, во својата нова книга „Што треба да работат моите деца? Човечки водич низ ерата на вештачката интелигенција“ разгледува како да се подготват децата за иднина во која технологијата ќе има сè поважна улога. Тој верува дека децата не треба да се држат подалеку од вештачката интелигенција, туку да се учат како правилно да ја користат.

Затоа не се согласува со одлуката на властите во Њујорк, кои во септември најавиле едногодишна забрана за користење генеративна вештачка интелигенција за учениците во јавните училишта до осмо одделение. „Целосно го разбирам инстинктот што стои зад таа одлука, но мислам дека тоа е голема грешка“, изјавил Саскинд.

„Ќе ја изневериме следната генерација ако не ја подготвиме за светот во кој навистина ќе живее. Не им помагаме ако ги држиме во вештачки создадена средина без технологија, која не ја одразува нивната иднина“, додал тој.

Не барајте сигурни работни места

Саскинд најпрво истакнува дека родителите треба да престанат да бараат кариери врз кои вештачката интелигенција нема да влијае, бидејќи е невозможно да се знае кои ќе бидат тие занимања.

„Најмногу ме загрижуваат советите засновани врз идејата за обезбедување сигурна иднина. Едноставно не можеме точно да предвидиме како ќе изгледа светот на работата за неколку децении, а со тоа ниту кои напредни вештини тогаш ќе им бидат највредни на децата“, вели Саскинд.

Тој потсетил дека, не толку одамна, учењето програмирање се сметало за сигурен пат до успехот. Англија во 2014 година вовела нова наставна програма по информатика, која вклучувала програмирање од петгодишна возраст, а во 2019 година американскиот претседател Џо Бајден предложил и рударите да научат да програмираат.

Но потоа се појавила генеративната вештачка интелигенција и се покажала многу добра токму во задачите што децата со години биле поттикнувани да ги учат. На пример, извршниот директор на „Microsoft“, Сатја Надела, во април 2025 година открил дека вештачката интелигенција пишува дури 30 отсто од кодот на некои проекти на компанијата.

Саскинд ги советува петнаесетгодишниците да продолжат да размислуваат за професии како лекар или адвокат. Тој верува дека луѓето што добро ја познаваат својата област и умеат да користат вештачка интелигенција ќе бидат особено важни во иднина. Токму комбинацијата од знаење и технологија може да помогне во решавањето бројни проблеми.

„Но во текот на целата кариера останете отворени за тоа како ќе изгледа вашата ‘работа’ или која ‘организација’ ќе ве вработува“, додал тој.


Враќање кон основите

Неговата втора препорака е враќање кон основите. „Што и да донесе иднината и какви и да станат важни напредните вештини, овие основни вештини ќе бидат клучни, бидејќи се темел за сè друго“, изјавил тој.

Децата ќе мора доволно да ја познаваат математиката за да препознаат кога машината ќе направи грешка во пресметувањето и ќе мора критички да читаат за да забележат кога четботот измислува факти. Ако премногу се потпираат на вештачката интелигенција за пишување, можеби никогаш нема да научат да формираат и да ги образложуваат сопствените ставови.

Саскинд го гледа решението во пристап стар речиси половина век, опишан во извештај на британската влада за калкулаторите. Математичарот Вилфред Халидеј Кокрофт во 1982 година предложил математичките способности на учениците да се проверуваат и со калкулатор и без него.

Саскинд би сакал сличен пристап кон вештачката интелигенција да се применува во сите предмети. На пример, наставник по книжевност би можел да побара од учениците самостојно да протолкуваат песна, а потоа да користат вештачка интелигенција за анализа на посложено дело.

Истиот пристап го применува и дома со своите деца. „Ја прифаќаме технологијата во соодветно време, но и строго се придржуваме до периодите без уреди.“ Саскинд ја поддржува идејата децата да немаат паметни телефони пред да наполнат 14 години, а пристап до социјалните мрежи пред да наполнат 16 години.


Рано запознавање со технологијата

Неговата трета препорака е децата да се запознаат со вештачката интелигенција уште додека се во основно училиште. „Можете да бидете многу загрижени поради влијанието на социјалните мрежи, но истовремено внимавајте тие стравови да не се претворат во општ технолошки конзервативизам и ненадејни забрани на вештачката интелигенција“, изјавил тој.

Кога на неговата шестгодишна ќерка ѝ здодеало учењето на таблицата за множење, Саскинд ја замолил да смисли компјутерска игра што би го направила вежбањето позабавно. Таа замислила виножита и летечки еднорози што би носеле златници за секој точен одговор.

Саскинд, кој има малку искуство со програмирање, побарал од „ChatGPT“ да ја создаде играта. По неколку мали измени, неговата ќерка играла во светот што самата го замислила.

„Тоа беше неверојатен момент за мене. Она што мене ми беше фасцинантно, за неа беше сосема нормално. А зошто не би било? Оваа моќна технологија е само уште еден дел од средината во која расте“, се присетува тој.

Во последно време ја користи вештачката интелигенција за создавање книги што му помагаат на неговиот петгодишен син да научи да чита, со приказни приспособени на интересите на момчето, како коцките „LEGO“ и британскиот воен брод „HMS Belfast“.

Неговата најмлада ќерка, која има две години, сè уште не учествувала во неговите експерименти со вештачка интелигенција. „Мојата главна преокупација со неа е да ја научам да ја преспива целата ноќ“, заклучил Саскинд.


Важноста на рамнотежата

Саскинд смета дека најважно е да се пронајде рамнотежа меѓу користењето нови технологии и развивањето основни вештини. Децата треба да научат како вештачката интелигенција може да им помогне, но и да ја зачуваат способноста за самостојно размислување, учење и решавање проблеми.

Наместо да се обидуваат да ги заштитат од промените што ги носи технологијата, родителите треба да ги подготват за свет во кој таа ќе биде дел од секојдневниот живот.