Во годините кога се очекува кариерата да биде стабилна, а заштедите да растат, многумина истовремено помагаат на децата и се грижат за постарите родители. Токму оваа комбинација од обврски и економски потреси е во средиштето на анализата со која The Economist ја нарече генерацијата X вистинскиот губитник меѓу генерациите.

Станува збор за родените од 1965 до 1980 година. Оригиналната анализа е објавена на 8 мај 2025 година. Нејзиниот провокативен наслов отвора прашање што заслужува попрецизен одговор: дали оваа генерација навистина поминала полошо или се нашла во особено напорна животна фаза?

Кризата дојде кога требаше да напредуваат

Според The Economist, важен дел од одговорот е тајмингот. Финансиската криза од 2007–2009 година погоди многу припадници на генерацијата X токму во триесеттите и четириесеттите години, кога обично се очекуваат повисоки примања и професионално напредување. Истовремено, берзанските потреси и проблемите со станбените кредити го отежнаа создавањето имот.

Но слаб напредок не значи и целосно отсуство на напредок. Истражувањето на економистите Кевин Коринт и Џеф Ларимор, објавено во серијата истражувачки трудови на американските Федерални резерви во 2024 година, покажува дека секоја од последните четири анализирани генерации имала повисок реален доход од претходната.

На возраст од 36 до 40 години, генерацијата X имала 16% повисок реален медијален доход на домаќинството од претходната генерација на иста возраст. Кај миленијалците разликата била 18%, а кај беби-бумерите 27%. Пресметките ги земаат предвид даноците, државните трансфери и инфлацијата.

Авторите го поврзуваат побавниот меѓугенерациски раст кај генерацијата X и миленијалците и со застојот во растот на одработените часови. Значи, бројките не ја потврдуваат едноставната приказна дека една генерација изгубила сè, а следната добила сè.

Илустративна фотографија: заштеда за идните трошоци. Фото: stevepb / Wikimedia Commons, CC0.

Една плата, повеќе генерации обврски

Другиот притисок е семеен. Изразот „сендвич-генерација“ ги опишува луѓето што се наоѓаат меѓу потребите на постарите родители и децата. Тоа не е посебна генерација според годината на раѓање, туку животна положба.

Анализа на Pew Research Center од 27 август 2026 година, заснована врз американска анкета од септември 2025 година, покажува дека 45% од луѓето во педесеттите имаат жив родител на возраст од најмалку 65 години и малолетно дете, финансиски помагаат на возрасно дете или ги имаат двете обврски.

Кај луѓето во четириесеттите уделот е 54%, а кај сите американски возрасни 25%. Овие податоци опишуваат семејни и финансиски врски; самото постоење постар родител не значи дека секој испитаник секојдневно му обезбедува нега.

Илустративна фотографија: родителските обврски се еден дел од секојдневието меѓу повеќе генерации. Фото: Bright Kwame Ayisi / Wikimedia Commons, CC0.

„Губитник“ е оценка, а не судбина

На мрачната слика постои и поинаков одговор. Во коментар за CNA од 1 јули 2025 година, предавачот Ијан Јонг Хо Тан ја истакнува способноста на генерацијата X постојано да се приспособува: од аналогното детство до компјутерите, паметните телефони и новите промени на работното место.

Неговиот аргумент е дека економските тешкотии се реални, но искуството на една генерација не може да се сведе на неуспех. Различни луѓе имаат различни приходи, имот, здравје и семејна поддршка, дури и кога се родени во иста деценија.

Илустративна фотографија: годината на раѓање не ја раскажува целата животна приказна. Фото: WANGYIFAN2024 / Wikimedia Commons, CC0.

Што може да се заклучи од споредбите?

Етикетата на The Economist е корисна како почеток на дебата за забавениот економски напредок и товарот на средната возраст. Но податоците на Федералните резерви и Pew се однесуваат на САД, а не на Македонија. Од нив не може автоматски да се изведе ист заклучок за домашните плати, пензии или сопственоста на станови.

Попрецизното прашање е колку простор за сопствената иднина им останува на луѓето што истовремено работат, поддржуваат деца и им помагаат на родители. Тоа заслужува повеќе внимание од натпреварот која генерација има право најмногу да се жали.

Видеото на The Economist

Во официјалниот прилог од 20 мај 2025 година, списанието ги објаснува причините зад својата оценка.

Отвори го официјалното видео на The Economist

Кавер: илустративна фотографија. Фото: qimono / Wikimedia Commons, CC0.