Во старите куќи на Корејскиот Полуостров, загревањето на просториите не се потпира на класични печки ниту на ѕидни радијатори. Наместо тоа, топлината се емитува директно од подот и рамномерно се шири низ целата просторија. Овој старински метод е познат под името „ондол“ и се применува повеќе од две илјади години, а неговата основна идеја и денес претставува темел на современите решенија за подно греење.

Порталот „Maison & Travaux“ наведува дека „ондол“ бил клучен елемент на автентичните корејски градби наречени ханок, додека податоците од официјалниот портал Korea.net потврдуваат дека првите траги од оваа технологија датираат од пред повеќе од дваесет века.

Принципот на работа на старинскиот систем за подно греење

Во своите почетоци, „ондол“ бил директно поврзан со подготовката на оброците, бидејќи топлината создадена во огништето за време на готвењето истовремено се користела и за загревање на соседните простории. На тој начин, еден ист извор на енергија ефикасно служел за две секојдневни потреби.

Врелиот воздух и чадот што се создавале при согорувањето се насочувале низ мрежа од подземни канали сместени под самиот под, по што излегувале низ надворешен оџак. Движејќи се низ овие канали, топлите гасови ги загревале камените плочи и придружните материјали во подната конструкција, кои потоа постепено и подолготрајно ја испуштале акумулираната топлина во просторијата.

Овој систем во голема мера ги обликувал и секојдневните навики на членовите на домаќинството. Благодарение на секогаш топлите подни површини, жителите седеле, јаделе и спиеле на нив, поради што подот заземал централно место во корејската култура на живеење.

Специфичности на преносот на топлина и акумулацијата на енергија

За разлика од грејните тела кои првенствено го загреваат воздухот во својата непосредна близина, „ондол“ функционира според принципот на топлинско зрачење од целата подна површина, создавајќи пријатна клима во целиот дом.

Исклучително важна улога во овој процес има способноста на материјалите да ја задржуваат топлината. Кога камената подлога темелно ќе се загрее, таа продолжува да зрачи топлина со часови откако огнот во огништето ќе се изгасне. Ефикасноста и времетраењето на задржувањето на топлината првенствено зависат од начинот на градба, квалитетот на изолацијата и количеството употребено гориво.

И покрај предностите, традиционалниот „ондол“ не гарантира автоматски помала потрошувачка на гориво, бидејќи неговата ефикасност зависи од условите во кои се применува.

Премин кон современото подно греење

Во современата архитектура, некогашните канали за чад се заменети со цевки низ кои циркулира топла вода, поставени под подните облоги, а често се користат и електрични грејачи. Основните принципи останале непроменети: енергијата и понатаму се емитува од подот, наместо просторот да се загрева исклучиво со грејни тела поставени на ѕидовите.

Токму поради тоа, „ондол“ директно се споредува со денешните системи за подно греење што се вградуваат во објекти низ цела Европа. Ваквите инсталации често се поврзуваат со современи извори на енергија, како што се топлинските пумпи, кај кои работењето со вода на пониски температури овозможува рамномерно загревање и економична потрошувачка на енергија.

Сепак, вкупната заштеда зависи од степенот на изолација на објектот, поставената температура, видот на грејното тело и начинот на управување со системот. Покрај тоа, дополнителното вградување вакво греење при реновирање на постари објекти може да бара пообемни градежни зафати.

Сложеноста на изработката и опстанокот на древната идеја

Изградбата на оригиналниот „ондол“ со огниште и канали за чад бара врвно стручно знаење и не дозволува импровизации. Поради потенцијалните опасности од пожар, чад и опасниот јаглерод моноксид, неговото поставување бара прецизно проектирање и професионална изведба.

Во текот на повеќе од два милениума, „ондол“ доживеал значителна технолошка еволуција, но неговата суштина останала непроменета: греењето од подот кон таванот обезбедува стабилна и пријатна топлина. Оваа древна идеја живее и денес преку современите системи кои користат модерни медиуми за пренос на топлина, но го задржуваат истиот природен принцип на нејзино пренесување.