Во ноќта помеѓу сабота, 24 октомври, и недела, 25 октомври, Македонија се префрла на зимско сметање на времето, а стрелките ќе бидат поместени еден час назад. Иако многумина ќе добијат можност да спијат еден час подолго, експертите предупредуваат дека промената на времето не мора да им се допадне на сите и дека може да влијае на секојдневните навики, квалитетот на спиењето и расположението.

Поместувањето на часовникот повторно го поставува прашањето колку промената во дневниот ритам влијае на една личност и дали дополнителните 60 минути сон се навистина предноста што многумина ја очекуваат.

Психологот Жељко Машовиќ објаснува дека луѓето реагираат различно на промените во воспоставените навики, додека метеорологот Иван Ристиќ ја истакнува важноста на природната светлина и нејзината распределба во текот на денот.

Кога се поместува часовникот и што точно се менува?

Зимското сметање на времето започнува во недела, 25 октомври 2026 година, кога стрелките се поместуваат од 3:00 часот наутро до 2:00 часот наутро.

Ова значи дека ноќта ќе трае еден час подолго, но и дека по промената, според часовникот, Сонцето ќе изгрее и ќе зајде приближно еден час порано од претходниот ден.

За многу граѓани, најголемата предност на оваа транзиција е можноста за подолго спиење, но експертите истакнуваат дека вистинските ефекти зависат од индивидуалните навики и дневниот распоред.

Прашањето за сезонско менување на часовникот е тема на дебата низ цела Европа со години. Во 2018 година, Европската Унија покрена иницијатива за укинување на оваа практика, но земјите-членки сè уште не постигнале конечен договор.

Дополнителен час сон можеби нема да го донесе очекуваниот одмор

Иако преминувањето на зимско сметање овозможува спиење еден час подолго, тоа не значи дека сите граѓани всушност ќе ја искористат оваа можност.

Психологот Жељко Машовиќ верува дека луѓето често го прилагодуваат своето однесување на новите околности, па затоа дополнителното време не мора нужно да се користи за одмор.

„Нема да спиеш подолго, само ќе си легнеш подоцна“, изјавил Машовиќ.

Неговата порака укажува на важен факт: само поместувањето на стрелките не гарантира подобар или подолг сон.

Луѓето кои се навикнати да си легнуваат доцна можат едноставно да продолжат со истиот модел на однесување, додека за други промената ќе им овозможи да се одморат малку подолго.

Токму затоа ефектите од преминувањето на зимско сметање не се исти за сите.

Еден психолог објасни зошто поместувањето на часовникот е тешко за некои луѓе

Промената на времето може да ги наруши дневните ритуали, особено за луѓето кои имаат прецизно организиран распоред на активности.

Според психолозите, човекот во голема мера се потпира на навиките, па дури и малите промени можат да предизвикаат чувство на непријатност.

„Човекот е суштество на навика. Од една страна, сè што го нарушува вашиот концепт, тие утрински ритуали и така натаму, веќе е проблем за вас. Значи, едноставно, луѓето кои тоа го перципираат како проблем, тоа е навистина така за нив“, изјавил психологот.

Машовиќ верува дека значењето на поместувањето на часовникот понекогаш е преувеличено, особено кога промената се гледа како нешто што поединецот не може да го контролира.

„Поентата е дека луѓето треба да прифатат дека времето е всушност сосема релативно. Некои се согласни со тоа“, изјавил Машовиќ, зборувајќи за начинот на кој е организирано пресметувањето на времето.

Сепак, фактот дека броењето на времето е општествена конвенција не значи дека промената на навиките за спиење и изложеноста на светлина не можат да имаат физиолошки последици.

Дали промената на времето влијае на менталното и физичкото здравје?

Едно од најчестите прашања е дали поместувањето на стрелките од часовникот може да предизвика промени во расположението, концентрацијата и секојдневното функционирање.

Машовиќ објаснува дека чувството на промена често се јавува поради нарушување на рутината на која лицето претходно било навикнато.

„Не е различно, само нешто што било вообичаено за вас сега се променило“, изјавил Машовиќ.

Иако повеќето луѓе релативно брзо се адаптираат на промената на времето, реакциите можат да варираат. Промената на времето може привремено да влијае на ритамот на спиење и будност, особено кај луѓе кои имаат фиксен распоред или се почувствителни на промени во дневниот ритам.

Адаптацијата е под влијание и на животните навики, количината на спиење, изложеноста на природна светлина и времето за спиење.

Зошто е толку важна утринската светлина?

Метеорологот Иван Ристиќ истакнува дека распоредот на дневната светлина е една од клучните причини зошто сè уште се користи сезонското време.

Според неговото објаснување, зимското време порано било вообичаен стандард, додека подоцна било воведено сезонското движење на стрелките за поинаква употреба на дневната светлина.

„По преминот кон зимско сметање на времето, дневната светлина ќе биде распределена различно во однос на часовникот“, објаснува Ристиќ.

Со поместување на часовникот назад, според официјалното време, утрата ќе станат светли порано, но и темнината ќе се спушти порано навечер.

Ова значи дека луѓето кои стануваат рано ќе имаат повеќе дневна светлина во текот на утрото, додека оние кои го поминуваат поголемиот дел од денот на работа ќе имаат помалку дневни часови по завршувањето на работните обврски.