Научниците откриле дека хемискиот состав на атмосферата на овие исклучително густи остатоци од ѕвезди може да ја промени нивната боја, па тие, освен бели и синкави, можат да изгледаат и розови, виолетови, жолти или зелени, пренесува РТС.

Бојата на ѕвездата во најголема мера зависи од температурата на нејзината површина. Постудените ѕвезди обично изгледаат црвеникаво, додека потоплите се сини или белосини. Сонцето емитува светлина со широк спектар и на човечкото око му изгледа жолтеникаво, додека многу ѕвезди на ноќното небо се белузлави.

Меѓутоа, новото истражување покажува дека температурата не е единствениот фактор што го одредува изгледот на ѕвездата. Особено необични бои можат да имаат белите џуџиња – густи остатоци од ѕвезди што го завршиле главниот дел од својот живот.

„Повеќето ѕвезди, вклучувајќи ги и повеќето бели џуџиња, се однесуваат како ’совршени зрачители‘, така што нивната боја речиси целосно е одредена од температурата. Но, никој всушност не истражил што друго би било можно кога станува збор за белите џуџиња“, изјавил Марк Холандс од Универзитетот во Ворик, кој го предводел истражувањето.

Белите џуџиња настануваат кога ѕвездите слични на Сонцето ќе го потрошат своето нуклеарно гориво и ќе ги отфрлат надворешните слоеви. Нивното јадро останува како исклучително компактен објект, кој постепено се лади. Иако според големината се споредливи со Земјата, можат да имаат маса блиска до онаа на Сонцето.

Во нивната атмосфера, особено кај постудените бели џуџиња, хемиските елементи можат да влијаат врз светлината многу повеќе отколку што би се очекувало само врз основа на температурата. Натриумот, калциумот, јаглеродот и другите елементи апсорбираат одредени делови од светлосниот спектар, менувајќи ја бојата што допира до набљудувачот.

Затоа научниците истражувале како различниот хемиски состав на атмосферата влијае врз изгледот на овие ѕвезди и утврдиле дека нивната палета на бои може да биде значително поразновидна отколку што претходно се претпоставувало.

Зелениот сјај на белото џуџе

Бојата на далечните ѕвезди не може секогаш непосредно да се види онака како што би изгледала за човечкото око кога би им се приближиле. Затоа истражувачите ги анализирале нивните спектри – распределбата на светлината по бранови должини, која ги открива карактеристиките на ѕвездата и хемиските елементи во нејзината атмосфера.

Слика создадена со вештачка интелигенција

Врз основа на тие податоци и моделите на човечкиот вид, пресметале како би изгледале одделни бели џуџиња во видливиот спектар.

Најголемо внимание привлекол објектот „WD J1330+6435“, чија температура изнесува околу 4.000 Целзиусови степени. Во неговата атмосфера биле откриени траги од натриум, калциум и литиум, а присуството на овие елементи се поврзува со карпест материјал што ѕвездата го привлекла од својот некогашен планетарен систем.

„Трагите од натриум во атмосферата на ова бело џуџе го апсорбираат портокаловиот дел од спектарот, оставајќи зад себе сеништен зелен сјај“, објаснил Холандс.

Со други зборови, ѕвездата не свети зелено затоа што нејзината температура е необична, туку затоа што хемискиот состав на нејзината атмосфера ја менува светлината што ја емитува. Натриумот отстранува дел од портокаловата светлина, додека калциумот дополнително влијае врз пократките бранови должини. Резултатот е жолтеникавозелена нијанса што истражувачите ја опишуваат како боја шартрез.

Според авторите на студијата, колку што им е познато, ниту една друга ѕвезда досега не била веродостојно опишана како зелена. Сепак, станува збор за боја пресметана врз основа на спектарот и моделите, а не за нијанса што била непосредно видена со телескоп.

И најцрвената ѕвезда би можела да биде розова

Зеленото бело џуџе не е единствениот објект што ги изненадил истражувачите. Меѓу анализираните ѕвезди се издвоил и „WD J1011+2845“, оддалечен околу 48 светлосни години од Земјата, кој би можел да биде еден од најцрвените ѕвездени објекти идентификувани досега.

Неговата површина е богата со јаглерод, а молекулите што го содржат овој елемент силно го менуваат спектарот на светлината. Поради тоа, најголемиот дел од светлината што ја емитува припаѓа на бранови должини што човечкото око ги доживува како црвеникави, па ѕвездата во моделот добива длабока розова нијанса налик на бојата на лосос.

Истражувачите анализирале и примерок од 151 бело џуџе на растојание до 20 парсеци, односно приближно 65 светлосни години од Земјата. Само пет објекти од тој примерок имале изразито необични бои, додека останатите главно изгледале бело или синкаво.

Резултатите покажуваат дека белите џуџиња не се нужно еднолично бели или сини. Нивниот изглед може да открие и нешто за материјалот што го привлекле од околината.

Особено интересно е тоа што трагите од елементи во атмосферата на белите џуџиња можат да послужат како доказ за составот на одамна уништени астероиди и други карпести тела. Така, остатоците од ѕвезди можат да дадат увид и во хемискиот состав на планетарните системи што постоеле пред нивните матични ѕвезди да го завршат главниот дел од својот живот.

Истражувањето, објавено во списанието „RAS Techniques and Instruments“, го проширува разбирањето за изгледот на белите џуџиња и покажува дека нивните атмосфери можат да откријат многу повеќе од температурата и староста на ѕвездата.