Пред неколку години курирот пред врата беше нешто што го чекавме повремено. Денес ѕвони за патики од интернет, козметика, телефонска маска, подарок, облека од домашен Instagram-профил, пакет од странство или нешто што сме го нарачале доцна навечер додека сме скролале на телефон.
Онлајн купувањето толку брзо влезе во секојдневието што доставата речиси престанавме да ја доживуваме како посебна услуга. Гледаме дека производот чини 1.490 денари, притискаме „нарачај“, а оние 150, 180 или 200 денари што ќе се појават за испорака ги прифаќаме како ситница. Само што, кога таквите „ситници“ ќе се соберат, доставата почнува да станува производ сама за себе.
И токму тука има интересна приказна што ретко ја гледаме. Државниот завод за статистика посебно ги следи поштенските и курирските дејности, а во официјалната класификација тука не влегуваат само класичните писма и пакети. Категоријата опфаќа собирање, транспорт и испорака на пратки, локална испорака на нарачки, па дури и посебна категорија за достава на храна на домашна адреса. Со други зборови, зад она обично „ќе ви го пратиме по карго“ денес стои цела индустрија што расте заедно со навиката да купуваме без да станеме од каучот.
Најинтересно е колку брзо се смени односот кон пакетите. Податоците на ДЗС покажуваат дека во 2020 година преку поштенскиот сообраќај биле евидентирани околу 81 илјада пакетни пратки, а во 2024 година бројката достигнала околу 159 илјади. Тоа е речиси двојно повеќе за само четири години. Во истиот период класичните писмоносни пратки се намалиле од околу 27 милиони на 23,5 милиони. Писмото полека исчезнува од нашето секојдневие, пакетот оди во спротивна насока.
Приказната е многу едноставна, затоа што никој не седнува на крајот на месецот и не вели: „Овој месец потрошив 1.150 денари за курирски услуги“. Плаќаме 150 денари кога ќе стигне дуксерот, 180 за детските патики, уште нешто за козметиката, достава за ручекот, па следната недела пристигнува пакет што сме го заборавиле дека сме го нарачале. Трошокот е расцепкан на толку мали парчиња што речиси и не го чувствуваме. Ако едно домаќинство има само шест достави месечно по 150 денари, тоа се 900 денари. Ако се десет – 1.500 денари.
Целосниот текст прочитајте го ТУКА.
