Имено, во одредени делови од океанот околу Европа се забележани температури и до шест Целзиусови степени над вообичаените, што има погубни последици за екосистемите и придонесува за појава на екстремни временски услови. Главниот виновник се климатските промени, потврдува студијата на научниот конзорциум „World Weather Attribution“.

Овој извештај пристигнува среде лето одбележано со рекордни топлотни бранови, суши и пожари – појави кои, според истите научници, дополнително се влошени поради климатските промени. Под површината на водата, наглото зголемување на температурата:

• ги загрозува морските видови,

• го поттикнува размножувањето на медузите,

• го зголемува ризикот од разорни бури во продолжение на годината.

Научниците примениле научно потврдени методи за да анализираат четири региони:

• источниот и западниот дел на Средоземното Море,

• Атлантикот околу Бискајскиот Залив,

• Атлантикот околу Пиринејскиот Полуостров,

• морињата околу Ирска и западниот дел на Велика Британија.

Најекстремни услови во историјата на мерењата

„Утврдивме дека условите за време на јулскиот морски топлотен бран беа најекстремни во историјата на мерењата за Западниот Медитеран, Келтското Море и областа на Бискајскиот Залив и Пиринејскиот Полуостров“, истакна Грегори.

Научниците заклучиле дека климатските промени ја зголемиле температурата во двата региони на Средоземното Море за два Целзиусови степени, додека водите околу Пиринејскиот Полуостров се потопли за 1,4 степени, а морињата околу Ирска за 1,3 степени.

Покрај тоа, глобалното затоплување драстично го проширило опсегот на морските топлотни бранови, откриле истражувачите откако ги споредиле овогодишните услови со симулиран модел на свет без климатски промени. Оваа година дури 90 проценти од Бискајскиот Залив и 80 проценти од Западниот Медитеран биле зафатени од екстремни температури, додека без глобалното затоплување тој процент во двата региона би изнесувал само 40 проценти, пишува „Politico“.

Разликата е уште подрастична во Источниот Медитеран, каде што 70 проценти од морето оваа година било зафатено од топлотни бранови, додека во свет без климатски промени тој процент би изнесувал само девет проценти. Околу Ирска, зафатената површина би се намалила од сегашните 80 на 30 проценти.

Се заканува масовно изумирање

Океаните апсорбираат огромен дел од вишокот топлина создадена од согорувањето фосилни горива. Затоплувањето на водата принудува одредени животински видови да мигрираат во потрага по постудени мориња, додека на оние кои не можат да се движат – како коралите или морските треви – им се заканува масовно изумирање.

„Го имаме она што го нарекуваме победници и губитници. Многу видови драстично ја намалуваат својата популација или целосно исчезнуваат, додека други доживуваат вистинска експанзија“, објасни Џон Бруно, еколог од Универзитетот на Северна Каролина во Чапел Хил и еден од коавторите на студијата.

Во Британија, на пример, рибарите забележуваат дека октоподите, поради затоплувањето на водата, се шират кон север и, хранејќи се со ракови, предизвикуваат огромна штета во уловот на школки. Во Франција, медузите, на кои им одговара потоплата вода, масовно ги затнуваат системите за ладење на нуклеарните електрани.

Како морските топлотни бранови влијаат врз разорните бури

Покрај влијанието врз екосистемите и рибарството, морските топлотни бранови ја зголемуваат опасноста од екстремни временски појави во крајбрежните области. Научниците истакнуваат дека топлите океани дополнително ја засилуваат опасната комбинација од жештина и влага долж бреговите, но и акумулираат влага која создава разорни бури – како оние што доведоа до смртоносните поплави во Валенсија во 2024 година.

„Утврдивме дека екстремно топлата морска површина им дава дополнителна сила на бурите. Покрај тоа, создава и дополнителен притисок за време на топлотните бранови на копното“, нагласува Кетрин Грегори.

Глобалното затоплување особено опасно за лицата над 60 години

Глобалното затоплување од само 1,5 Целзиусови степени ќе има катастрофални последици и врз здравјето на постарата популација, која ја губи битката со екстремните горештини многу порано отколку што досега се претпоставуваше. Според новата студија објавена во списанието „The Lancet Planetary Health“, дури 22 проценти од светската популација постара од 60 години – односно околу 290 милиони луѓе – ќе бидат изложени на опасен топлотен стрес најмалку еден месец годишно веќе при овој праг на затоплување.

Додека помладите возрасни лица достигнуваат слично ниво на ризик дури при зголемување од четири степени, организмот на постарите лица многу потешко ги поднесува високите температури и влажноста, бидејќи природните механизми за разладување, како потењето и ширењето на крвните садови, ослабуваат со возраста, а нивниот праг на толеранција на температура е понизок за речиси пет до 7,5 степени во споредба со младите.

Ризикот од таканаречениот „некомпензиран топлотен стрес“ – состојба во која внатрешните механизми за разладување на организмот се преоптоварени и повеќе не можат да одржуваат стабилна телесна температура – е најизразен во јужна и југоисточна Азија, западна Африка, источна Кина и Персискиот Залив.

Со оглед на тоа што преминувањето на прагот од 1,5 степени се очекува веќе околу 2030 година, научниците од Универзитетот Стенфорд предупредуваат дека досегашните проценки биле нереални бидејќи претпоставувале дека сите луѓе подеднакво добро ја поднесуваат жештината како младите и здрави лица. Покрај опасноста од колапс на енергетските системи поради масовната употреба на клима-уреди, авторите на студијата повикуваат на:

• итно приспособување на градската инфраструктура,

• зајакнување на електричните мрежи,

• воспоставување прецизни системи за предупредување.

Целта на овие мерки не е само јавноста да биде информирана дека надвор е жешко, туку на најзагрозените граѓани да им се обезбедат јасни упатства и безбедни места каде што ќе можат да се засолнат од пеколните горештини, пишува шпанскиот весник „El País“.