Мароканецот Јусеф Ел Абас го опишува својот обид за премин на границата од Мароко кон шпанската енклава Сеута, каде што во последните денови се случува голем мигрантски бран. Приказната ги разоткрива условите на премин, реакцијата на полицијата и хуманитарната криза што ја предизвика масовниот прилив мигранти.
Шпанската енклава на северот од Африка, последниве денови се соочува со досега невиден мигрантски бран. Се проценува дека меѓу 50.000 и 60.000 луѓе од Мароко влегле во градот, главно преминувајќи ја копнената граница или препливувајќи ги морските пречки поставени долж границата.
Четириесет и четиригодишниот Мароканец и татко на четири деца, Јусеф Ел Абас, пред четири дена ја видел шансата да си го врати животот што го изгубил пред седум години, односно во 2019 година, кога бил депортиран од Шпанија. Откако останал без работа во Билбао, ја изгубил и дозволата за престој. Ел Абас е само еден од околу 50.000 луѓе што оваа недела влегле во Сеута, што шпанскиот премиер Педро Санчез го нарече нарушување на територијалниот интегритет на Шпанија.
Ел Абас раскажува дека се качил во такси за градот Тетуан, јужно од енклавата. По пат видел вести дека мароканските власти ги пропуштаат луѓето преку границата. Тоа значело дека може да патува по копно, а потоа да преплива само пет минути од мароканска до шпанска територија за да ги избегне шпанските гранични контроли.
Кога пристигнал во Тетуан, градот бил во хаос.
„Млади луѓе трчаа по улиците, ги имаше на секој агол“, рече тој.
Додека со друго такси се движел кон Фнидек, град веднаш до границата, забележал дека се отстранети вообичаените блокади кои ги спречуваат луѓето без европски документи воопшто да ѝ се приближат на границата.
„Мароканската полиција ни довикуваше: ‘Одете, одете! Трчајте, бегајте во Шпанија’. Ноќта претходно ги тепаа луѓето, а следното утро нè пуштаа. Ништо немаше смисла“, раскажува Ел Абас.
Тој забележал дека полицијата, и покрај метежот, пропуштала само марокански државјани. До границата пристигнал минатата среда во 14:45 часот, а до 15 часот, по кратко пливање, веќе бил на шпанска територија.
Но, не сите имале среќа.
„За само десет минути во морето видов четири тела како пловат во мароканските води. Луѓето ги извлекуваа“, вели тој.
Најмалку 72 лица се удавиле или загинале во стампедо при обидот да влезат на шпанска територија.
Мадрид најновиот мигрантски бран го припиша на „мафиите за криумчарење луѓе“, кои ја искористиле неодамнешната одлука на шпанскиот Врховен суд. Судот пресуди дека лицата затекнати на море при обид да влезат во Сеута или Мелиља не смеат да бидат веднаш вратени според посебна постапка.
Во меѓувреме се појавија и шпекулации дека мароканските власти намерно ја отвориле границата како знак на незадоволство поради недамнешната посета на премиерот Санчез на Алжир, кој го поддржува ослободувањето на Западна Сахара од мароканска контрола.
Мароканската амбасадорка во Шпанија, Карима Бенијаич Миљан, изјави дека Рабат не е задоволен од масовните преминувања и изрази надеж дека мигрантите ќе се вратат.
Извори од мароканската влада изјавиле дека за мигрантскиот бран се виновни „криминални организации“ и нагласиле дека соработката меѓу Рабат и Шпанија останува примерна.
Мароко веќе еднаш ги ублажи граничните контроли во мај 2021 година, кога за само два дена во Сеута влегоа околу 10.000 луѓе, во екот на дипломатскиот спор откако Мадрид му дозволи лекување од ковид-19 на лидерот на движењето за независност на Западна Сахара.
Ел Абас вели дека никогаш не престанал да сонува за враќање во Шпанија, каде што 14 години работел главно во угостителството.
Откако бил депортиран во 2019 година, живее разделен од сопругата и четирите ќерки, кои останале во Билбао. Преживувал од повремени работи со поправка на мобилни телефони заедно со татко му.
„Никогаш не престанав да мислам на враќање. Во Мароко бев жив, но навистина не живеев“, вели тој.
Кога допливал до брегот на Сеута, припадник на шпанската Цивилна гарда му подал рака за да го извлече од морето. Но, три дена подоцна воена патрола ја опколила групата во која бил и ги претепала.
„Истата рака што ми помогна да излезам од морето подоцна ме удри“, рече Ел Абас.
Иако до петокот навечер повеќе од 48.000 луѓе се вратиле во Мароко, стотици мигранти и натаму спијат по паркови, плоштади и тротоари. Тие чекаат можност да заминат кон континентална Шпанија или едноставно бараат место каде да се одморат.
Според сегашната состојба, на мигрантите речиси им е невозможно да ја напуштат Сеута и да стигнат до копнениот дел на Шпанија.
На масата што тргнала кон Сеута откако слушнала дека границата е отворена ѝ се придружил и 17-годишниот Саид од Казабланка.
Почетната возбуда брзо ја заменила суровата реалност. Сега има само шише вода и јогурт што му го дал еден жител.
Тинејџерот раскажува дека по преминувањето бил однесен во центар за малолетници без придружба, но таму немало место, па завршил на улица.
Според еден војник, кој сакал да остане анонимен, актуелниот протокол е малолетниците без придружба да се третираат како возрасни мигранти и да се враќаат во Мароко.
Саид и другите тинејџери велат дека никој не сака да им продаде храна ниту да ги пушти во продавници затоа што не зборуваат шпански.
Три дена по масовниот прилив, животот во Сеута полека почнува да се нормализира. Во саботата навечер терасите на кафулињата повторно се наполнија, а дел од продавниците повторно отворија.
На многу од мигрантите што останале им помагаат жителите на Сеута. Тие делат вода, сендвичи, ќебиња и облека, а некои им нудат помош или можност да се јават на своите семејства.
Таквите изрази на солидарност, според жителите, биле нарушени со доаѓањето на десничарски политичари и една неонацистичка група, кои сакаат да ја искористат хуманитарната криза за политички цели.
„Ќе ги искористат нашите чувства за да си припишат заслуги и да кажат дека тие ја одбраниле Сеута. Не ги сакаме овде. Ако сакаат нешто да бранат, нека одат на друго место“, рече жителката Малика.
Малика, ќерка на војник кој служел во шпанската армија и родена во Сеута, не се согласува градот да се дефинира исклучиво преку политичките конфликти. Сепак, признава дека градот со нешто повеќе од 80.000 жители е под огромен притисок.
„Ова би била невозможна ситуација за кој било град“, рече таа.
Пратеничката во Собранието на Сеута, Фатима Хамед Хосаин, предупреди дека кризата дополнително ги продлабочила поделбите меѓу жителите.
„Сè што преживеавме создаде тензии меѓу соседите. А токму од тоа се храни крајната десница“, рече таа.
Денес
