Во 1971 година ги прашал граѓаните на Југославија за националноста: Еве ги одговорите

Точка

20/07/2026

09:52

4.186

Големина на фонт

а а а

На „YouTube“ каналот „FM Images Balkans“ неодамна беше објавена снимка која привлече големо внимание кај гледачите низ целиот регион. Станува збор за архивска снимка од минатото, проследена со кратко објаснување: „Како граѓаните се изјаснувале за својата националност во Југославија во 1971 година.“

Гледачите снимката ја поврзаа со пописот на населението од истата година. На неа авторот разговара со припадници на различни генерации од, како што изгледа, повеќе краеви на тогашна Југославија.

Една постара госпоѓа, на почетокот од снимката, изјавила дека се изјаснува како православка.

„А не како Србинка или Југословенка?“, ја прашал новинарот.

„Па добро, не бев дома, мојот сопруг така кажал.“

Потоа истото прашање им го поставил на две млади девојки.

„Кај нас дома сè уште не дошле, но јас ќе кажам дека сум Југословенка“, рекла првата, додека втората одговорила дека ќе се изјасни како Србинка.

„Родена сум во Босна, но ќе се изјаснам како Србинка.


„Како Хрватка сум родена и така ќе умрам“

Прашањето за националноста им било поставено и на граѓани во Дубровник.

„Како Хрватка“, одговорила една млада жена, која потврдила дека е родена во Дубровник.

„Како Хрватка, се разбира. Што друго? Родена сум како Хрватка и така ќе умрам“, рекла една постара жена во Далмација.

Потоа во кадар се појавил маж на средна возраст кој изјавил дека ќе се изјасни како Југословен.

„Роден сум во Југославија, воопшто не си го поставувам прашањето за нацијата“, рекол тој.

„Јас сум Хрват во секое време“

Во Словенија речиси сите одговориле дека се Словенци, освен еден маж кој се изјаснил како Хрват.

Се чини дека истото прашање им било поставено и на жители од подрачјето на Босна.

„Муслиман“, одговориле тројца мажи.

„Дали луѓето овде се изјаснуваат како Босанци?“, прашал новинарот.

„Не сме слушнале за тоа. Овде има и многу Срби, православци и католици“, му одговориле.

„Јас сум Хрват во секое време. Никогаш не се срамам од тоа што сум и така ќе биде додека не умрам“, додал мажот кој бил во нивното друштво.

Во еден момент во кадар се гледа зградата на Хрватскиот народен театар во Загреб, а една жена што ја запрел новинарот на истото прашање одговорила:

„Јас сум родена овде, Хрватка сум, но не сметам дека тоа има некакво особено значење. Можев да бидам родена и на некое друго место.“

Но, едно момче од нејзиното друштво немало толку едноставен одговор.

„Најтешко ми е мене да одговорам. Вие сите сте родени некаде овде, а кај мене е малку покомплицирано. Речиси ми е сеедно. Најмногу би сакал да бидам тоа што сум – Босанец, а ако признаваат уште нешто, тогаш муслиман. Пред сè, Југословен.“

Коментари: „Неверојатен историски документ“

Коментарите под видеото брзо почнале да се редат, а еден корисник напишал:

„Многу вредна снимка. Сум слушнал за овој попис од 1971 година.“

Друг додал:

„Неверојатен историски документ во овие архивски снимки и мал дел од сеќавањата на луѓето од тоа време. Луѓето некако поинаку зборуваа, се однесуваа и одговараа на новинарските прашања.“

Доколку снимката навистина го прикажува периодот на пописот на населението на СФР Југославија од 1971 година, вреди да се потсети дека тогаш во државата живееле 20.522.912 жители.

Најбројни биле Србите со 8.143.246 жители, односно 39,7 проценти од вкупното население.

Следувале Хрватите со 4.526.782 жители (22,1 проценти), Муслиманите – денес Бошњаци – со 1.729.932 жители (8,4 проценти), Словенците со 1.678.032 жители (8,2 проценти), Албанците со 1.309.523 жители (6,4 проценти), Македонците со 1.194.784 жители (5,8 проценти) и Црногорците со 508.843 жители (2,5 проценти).


Пописот на населението бил спроведен на 31 март 1971 година и ја опфатил целата тогашна Социјалистичка Федеративна Република Југославија. Тоа бил еден од најзначајните демографски пописи во историјата на државата, а собраните податоци служеле за планирање на економскиот развој, образованието и другите јавни политики.

Освен бројот на жители, пописот содржел и податоци за националната припадност, мајчиниот јазик, образованието и вработеноста.

Токму прашањето за националноста денес привлекува најголемо внимание, бидејќи покажува колку идентитетите и начинот на изјаснување се менувале низ децениите.

Видеото не ги прикажува статистичките резултати од пописот, туку индивидуалните одговори на граѓаните, поради што претставува интересен историски документ и своевидна временска капсула на едно минато време.

Повеќе од половина век подоцна, ваквите архивски снимки и понатаму го привлекуваат интересот на јавноста и потсетуваат на општествените околности во кои живеела тогашната Југославија.