Американска новинарка доживеа минлива глобална амнезија. Што претставува оваа состојба?

Точка

10/07/2026

15:51

482

Големина на фонт

а а а

Познатата американска новинарка Кејти Курик доживеала застрашувачко здравствено искуство, при кое неколку часа не можела да создава нови сеќавања. Лекарите подоцна ѝ дијагностицирале ретка состојба позната како минлива глобална амнезија, која вообичаено исчезнува во рок од 24 часа.

Во објава на „Substack“, поранешната водителка на емисијата „Today“ откри дека во еден момент од инцидентот, кој се случил пред неколку години, имала потешкотии да се сети кој бил тогашниот претседател на Соединетите Американски Држави, наведувајќи го Џо Бајден наместо Доналд Трамп, пишува „HuffPost“.

Привременото губење на меморијата се случило за време на фестивалот „Aspen Ideas“, каде што Курик модерирала панел за вештачка интелигенција, а потоа учествувала и во дискусија за иднината на новинарството.

Новинарката раскажува дека се сеќава на настаните од тој ден до околу пладне, но сè што се случило потоа, до приближно 19 часот, останало, како што вели, „голема црна дупка“.

„Немам поим за што разговаравме, ниту што се случуваше откако завршија панелите“, напиша таа.

Нејзиниот сопруг Џон Молнер не забележал ништо необично за време на нејзините јавни настапи, но по последниот панел забележал дека изгледала слабо и дезориентирано.

Тој ја однел во болница, каде што лекарите првично се посомневале на мозочен удар, откако таа имала проблем да се сети на датумот, името на претседателот и на некои членови од семејството.

Магнетната резонанца не покажала знаци на мозочен удар, по што лекарите поставиле дијагноза – минлива глобална амнезија (ПГА).


Што е минлива глобална амнезија?

Минливата глобална амнезија, која најчесто ги погодува лицата од средна и повозрасна возраст, според „Mayo Clinic“ се дефинира како ненадејна епизода на збунетост што се јавува кај инаку будна и свесна личност.

Оваа состојба не е предизвикана ниту од епилепсија, ниту од мозочен удар.

Според податоците на Националниот институт за здравје (NIH), годишно се јавува кај 3,4 до 10,4 лица на 100.000 жители, а кај лицата постари од 50 години, зачестеноста се зголемува на 23,5 до 32 случаи на 100.000 жители.

Неврологот Шахин Е. Лахкан од Мајами објаснува дека лицата кои доживуваат епизода на ПГА остануваат будни и свесни, но привремено ја губат способноста да создаваат нови сеќавања.

„За време на епизодата, лицето останува прибрано, нормално зборува, ги препознава блиските, знае кој е и ја задржува својата личност“, изјави Лахкан за „HuffPost“.

„Тоа е така затоа што меморијата е само една специјализирана функција на мозокот, додека остатокот од мозокот продолжува да функционира извонредно добро.“

Тој додава дека постојат малку невролошки состојби кои изгледаат толку драматично.

„Членовите на семејството често велат дека изгледа како да гледаат човек заробен во бескрајна јамка, кој на секои неколку минути прашува: „Каде сме?“ или „Што се случи?““


Мозокот како библиотека

Д-р Лахкан често ја објаснува оваа состојба со едноставна споредба.

Тој вели дека мозокот е како библиотека – книгите не исчезнале, светлата се вклучени, но библиотекарот не може неколку часа да ги поставува новите книги на полиците.

„Сè друго функционира. Знаете кој сте, ги препознавате блиските, можете да разговарате и да ги извршувате секојдневните задачи. Но, бидејќи мозокот не може да ги „сними“ новите сеќавања, постојано ги поставувате истите прашања, како на секои неколку минути да притискате копче за освежување.“

Кои се можните предизвикувачи?

Според д-р Лахкан, интересно е што минливата глобална амнезија често се јавува по ситуации во кои организмот накратко е изложен на голем физички или емоционален напор.

Можни предизвикувачи се:

• интензивно вежбање,

• кревање тежок товар,

• нагло нурнување во ладна вода,

• сексуална активност,

• силен емоционален шок, без разлика дали е позитивен или негативен.

„Сите овие настани привремено ја менуваат динамиката на крвниот притисок и протокот на крв околу мозокот, особено во хипокампусот – структурата задолжена за создавање нови сеќавања, иако точниот механизам сè уште не е целосно познат.“


Може ли повторно да се случи?

Иако искуството е исклучително застрашувачко, за повеќето луѓе ПГА е еднократен настан.

Според д-р Лахкан, 85 до 95 проценти од пациентите никогаш повеќе не доживуваат нова епизода.

„Им велам на пациентите да ја сфатат оваа состојба како софтверска грешка, а не како дефект на хардверот. Мозокот накратко престанува да создава нови сеќавања, а потоа повторно се „рестартира“ без трајни последици. Генерално, ова се смета за бениген невролошки синдром.“

Нема докази дека минливата глобална амнезија го зголемува ризикот од Алцхајмерова болест, деменција или долгорочно когнитивно опаѓање, тврди Меј Ким-Тенсер, професор по неврологија на Универзитетот во Јужна Калифорнија.

Исто така, оваа состојба не се смета за предупредувачки знак за иден мозочен удар, доколку дијагнозата е потврдена.

Што треба да направите доколку се посомневате на оваа состојба?

Секое ненадејно и необјасниво губење на меморијата бара итна лекарска проценка.

Лекарите најпрво мора да исклучат мозочен удар, епилептични напади, крварење во мозокот, инфекции и други сериозни невролошки состојби.

„Состојбата се смета за бенигна дури откако ќе се постави точната дијагноза. Но, во почетокот мора да се третира како невролошка итност за да се исклучат посериозни заболувања, вклучувајќи и повреда на главата“, изјави д-р Ким-Тенсер.

Откако ќе се исклучат сите опасни дијагнози, д-р Лахкан заклучува:

„Добрата вест е дека минливата глобална амнезија е една од најповолните дијагнози што еден невролог може да ја постави.“