Не е доведена во прашање само иднината на еден од најголемите воени проекти во Европа, туку и судбината на германско-францускиот тенк МГЦС од следната генерација, како и планираната јавна понуда на берзата на одбранбениот гигант КНДС.

Проектот за борбени авиони ФЦАС (Future Combat Air System) со години се смета за симбол на европската одбранбена соработка. Но, откако германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон го објавија прекинувањето на заедничкиот борбен авион, се отворија прашањата за иднината на другите поврзани програми.

Политички договор што почна да се распаѓа

Корените на проблемот датираат од 2017 година, кога тогашната германска канцеларка Ангела Меркел и Макрон се согласија за еден вид поделба на трудот. Франција требаше да го предводи развојот на идниот борбен авион благодарение на искуството стекнато во програмата Дасо Рафал, а Германија требаше да биде носител на развојот на нов европски тенк, пишува „WiWo“.

На хартија, овој договор изгледаше како пример за успешна европска соработка, но во пракса беше оптоварен со политички конфликти, борба за влијание меѓу производителите и различни национални интереси.

Според информациите од индустријата, овие конфликти доведоа до пропаѓање на ФЦАС, а сега тие го загрозуваат и проектот МГЦС (Main Ground Combat System), замислен како наследник на германскиот Леопард 2 и францускиот Леклерк.

Иднината на европскиот тенк е во опасност

Експертите за одбрана сè поотворено проценуваат дека МГЦС би можел да заврши на ист начин како и ФЦАС.

Проектот го води КНДС, компанија формирана со спојување на германскиот производител на тенкови Краус-Мафеи-Вегман и францускиот Некстер.

Иако КНДС официјално тврди дека судбината на МГЦС не е клучна за работењето на компанијата, некои аналитичари предупредуваат дека потенцијалниот неуспех на овој проект би можел значително да влијае на интересот на инвеститорите.

„Многу инвеститори сметаа на ефектот од МГЦС“, велат извори од финансискиот сектор.

КНДС се подготвува да излезе на берза, но очекуваната пазарна вредност на компанијата е значително намалена во последните месеци.

На почетокот на годината, проценките зборуваа за пазарна капитализација од дури 25 милијарди евра, а денес некои аналитичари проценуваат дека нејзината вредност би можела да падне на 15 милијарди евра или дури и пониско.

Дополнителен проблем е што интересот на инвеститорите за акции во одбраната се намали по силниот пораст во претходните години. На пример, акциите на Рајнметал изгубија значителен дел од својата вредност во последните месеци.

Проект оптоварен со конфликти во индустријата

Проблемите на МГЦС не се само резултат на политички несогласувања меѓу Берлин и Париз.

Проектот е дополнително комплициран од конфликти меѓу КНДС и Рјнметал, кој е вклучен во програмата од 2019 година на инсистирање на германската политика.

Ова го наруши почетниот баланс меѓу германските и француските партнери и создаде сложена организациска структура што го забави донесувањето одлуки и развојот на проектот.

Според извори од индустријата, европските влади често се обидуваат да создадат сосема нови заеднички проекти со голема амбиција, наместо да се фокусираат на соработка и интероперабилност на постојните системи.

Амбициозен концепт за далечната иднина

МГЦС повеќе не се замислува како класичен тенк, бидејќи проектот предвидува создавање на сложен „систем на системи“ што би ги поврзал возилата со екипаж и беспилотните возила на дигиталното бојно поле.

Концептот вклучува соработка на главната борбена платформа со автономни системи одговорни за противтенковска одбрана, воздушна одбрана и електронско војување.

Но, токму поради технолошката сложеност, роковите постојано се поместуваат. Првично се очекуваше дека новиот систем ќе биде готов околу 2035 година, денес се зборува за 2040-тите, а некои експерти проценуваат дека целосната оперативна способност нема да се постигне пред 2050 година.

Леопард 3 како привремено решение

Поради долгото чекање, Германија и Франција веќе разгледуваат привремени решенија.

На крајот од минатата година, германскиот регулатор одобри заеднички развој на нов тенк од КНДС и Рајнметал, неофицијално наречен „Леопард 3“.

Овој модел треба да го премости периодот до доаѓањето на МГЦС, додека Франција во меѓувреме ја модернизира својата тенковска флота Леклерк, така што тие ќе останат оперативни до крајот на деценијата.

Државата сака поголемо влијание

Дополнителна димензија на целата приказна е планот на германската влада да преземе 40 отсто од акциите во КНДС со цел да се спречи доминацијата на францускиот капитал.

Доколку вредноста на компанијата продолжи да паѓа поради неизвесноста околу ФЦАС и МГЦС, овој потег би можел да биде значително поевтин од очекуваното на почетокот од годината.

Некои економисти предупредуваат на парадокс: државата со години давала профитабилни нарачки на одбранбените компании, со што ја зголемувала нивната вредност, а сега размислува за купување акции по цени кои нагло пораснале благодарение на овие нарачки.