Тоа претставува значително забавување во однос на последниот квартал од 2025 година, кога растот изнесуваше 1,3 отсто, па европската економија сега е речиси цел процентен поен послаба отколку на почетокот на годината.

Пошироката Европска Унија оствари нешто подобри резултати, раст од 0,2 отсто квартално и 1,0 процент на годишно ниво. Сепак, и тие показатели заостануваат зад Соединетите Американски Држави, чиј БДП во истиот период пораснал за 2,7 проценти.

Иако вкупната слика за европската економија изгледа слабо, неколку држави значително отскокнуваат од просекот. Меѓу членките на ЕУ за кои се достапни податоци за првиот квартал, најбрз раст забележаа Кипар, Бугарија и Шпанија.

Сите три земји бележат раст повеќекратно поголем од просекот на еврозоната, но секоја од нив се соочува со специфични предизвици што стојат зад позитивните бројки.

Кипар води со раст од 3,0 отсто

Кипарската економија во првиот квартал од 2026 година пораснала за 3,0 проценти на годишно ниво, што е најдобар резултат меѓу државите од Европската Унија за кои има достапни податоци.

Сепак, тоа е забавување во однос на последниот квартал од 2025 година, кога растот изнесуваше дури 4,3 отсто и беше меѓу највисоките во ЕУ.

Европската комисија растот на Кипар го објаснува со силната приватна потрошувачка, растот на инвестициите поддржани од фондовите на ЕУ и рекордната туристичка сезона. За цела 2026 година се очекува раст од 2,6 проценти, а за 2027 година 2,4 отсто, што и понатаму е над просекот на еврозоната.

Меѓутоа, надворешните околности почнуваат да создаваат проблеми.

Економистот на „Eurobank“, Михалис Василијадис, предупреди дека растот на цените на енергенсите поради конфликтот на Блискиот Исток ги зголемува инфлаторните притисоци и ги загрозува пазарот на труд и фискалната стабилност.

Инфлацијата нагло забрза, од 0,9 проценти во февруари на 3,0 отсто во април, додека цените на енергијата во истиот месец пораснаа за дури 8,7 проценти.

Особено е погоден туризмот, кој учествува со околу 14 отсто во БДП на Кипар. Пристигнувањето на туристи во март падна за 30 проценти по иранските напади со дронови врз британските воени бази на островот, што предизвика прв пад на туристичката активност уште од пандемијата.

Сепак, јавните финансии остануваат стабилни. Кипарската влада во првиот квартал оствари суфицит од 573 милиони евра, односно 1,5 проценти од БДП, што ѝ дава простор на државата за дополнителни мерки за поддршка на економијата.

Бугарија расте додека го воведува еврото

Бугарија во првиот квартал од 2026 година оствари раст од 2,9 проценти на годишно ниво, со што го задржа второто место меѓу најбрзорастечките економии во ЕУ.

Посебно значење на овој резултат му дава фактот што Бугарија на 1 јануари 2026 година стана 21-ва членка на еврозоната.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, оцени дека влегувањето на Бугарија во еврозоната е логичен завршеток на долгиот процес на економско приближување кон Европската Унија. Повеќе од 65 проценти од бугарскиот извоз веќе оди на пазарот на ЕУ, додека економијата на земјата е силно поврзана со европската автомобилска индустрија.

Европската комисија проценува дека бугарскиот БДП оваа година ќе порасне за 2,7 проценти, благодарение на европските фондови, вложувањата во одбраната и стабилната приватна потрошувачка.

Меѓутоа, Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека бугарската економија покажува знаци на прегревање — платите растат побрзо од продуктивноста, кредитирањето е во силен подем, а цените на недвижностите забрзано растат.

Истовремено, буџетскиот дефицит во текот на 2025 година достигна 3,5 проценти од БДП, со што е надминат лимитот на Европската Унија од три проценти.

Инфлацијата дополнително загрижува. Во април достигна 6,2 проценти на годишно ниво, што моментално е највисока стапка во Европската Унија. Цените на енергијата пораснаа за 16,1 процент, додека услугите поскапеа за 8,3 отсто.

Политичката сцена дополнително ја промени победата на партијата Прогресивна Бугарија, поврзана со поранешниот претседател Румен Радев, која првпат по речиси три децении освои апсолутно мнозинство во парламентот.

Шпанија најсилна меѓу големите економии

Меѓу четирите најголеми економии во еврозоната, Шпанија повторно бележи најдобри резултати.

Според податоците на шпанскиот Завод за статистика, БДП во првиот квартал од 2026 година пораснал за 0,6 проценти квартално и 2,7 отсто на годишно ниво, што е благо забрзување во однос на крајот на 2025 година.

Разликата во однос на останатите големи економии во еврозоната е голема — германската економија пораснала само 0,3 отсто, француската 1,1 процент, а италијанската 0,7 отсто.

Главен двигател на шпанскиот раст останува домашната побарувачка. Потрошувачката на домаќинствата пораснала за 3,2 проценти, додека инвестициите скокнале за 5,8 отсто.

Аналитичарите на „BBVA Research“ проценуваат дека шпанската економија оваа година ќе расте 2,4 проценти, со поддршка од европските фондови „Next Generation EU“, поголем прилив на работна сила преку миграциите и вложувања во инфраструктурата и одбраната.

Стапката на невработеност падна на 10,5 проценти, што е најниско ниво од 2008 година.

Сепак, постојат и слабости. Продуктивноста практично стагнира од 2019 година, пазарот на недвижности нема доволно станови за да ја задоволи побарувачката, а јавниот долг се приближува до нивото од 100 проценти од БДП.

Зголемените геополитички ризици и растот на цените на нафтата и гасот би можеле дополнително да го забават економскиот раст и да ја зголемат инфлацијата во текот на 2026 година.