Медиумската империја изградена од поранешниот унгарски премиер Виктор Орбан се распаѓа по изборната победа на лидерот на опозицијата Петер Маѓар. Промените во медиумскиот систем вклучуваат отстранување на приближни лица на Орбан и објавување на планови за враќање на слободата на медиумите во државата.
Медиумската империја изградена под поранешниот унгарски премиер Виктор Орбан, клучен столб на 16-годишното владеење на националистичкиот лидер, брзо се урива по изборите од минатиот месец кои ненадејно го завршија неговото владеење.
Во рок од неколку недели од изборите на кои лидерот на централнодесничарската опозиција, Петер Маѓар, извојува убедлива победа, високи функционери во некои од најистакнатите медиумски куќи кои се пријателски настроени кон Орбан се отстранети од своите позиции, а една од главните информативни програми е откажана.
Тонот на јавниот радиодифузен сервис се промени преку ноќ, со повеќе опозициски гласови кои се појавија дури и пред официјалното преземање на функцијата од страна на Маѓар, додека влијателните лица што го поддржуваат Орбан речиси исчезнаа од социјалните медиуми.
Ова се првите пукнатини во строго контролираниот медиумски систем на Орбан, кој ќе биде реконструиран под новата влада која положи заклетва претходно оваа недела. Маѓар, кој ја нарече јавната медиумска служба „фабрика на лаги“, вети дека ќе ја врати слободата на печатот, ќе донесе нов закон за медиумите и ќе воспостави тело задолжено за медиумите.
Орбан беше поздравен од конзервативците во Европа и САД како гениј на „нелиберална демократија“, но гласачите стануваа сè понезадоволни од обвинувањата за корупција и економска стагнација, пишува „Ројтерс“.
Унгарската партија Тиса од десниот центар го заврши 16-годишното владеење на Орбан на изборите на 12 април и го освои двотретинското мнозинство во парламентот потребно за поништување на уставните измени на Орбан.
Лидерите на ЕУ внимателно ја следат Унгарија како тест за враќање на демократските контроли и рамнотежа, при што слободата на медиумите е една од клучните тешкотии во владеењето на правото што честопати ја доведуваа владата на Орбан во конфликт со Брисел.
Под Орбан, државните медиуми се најдоа под зголемена владина контрола со донесувањето на нови закони за медиуми, а неколку приватни медиумски компании беа затворени или преземени од провладини претприемачи.
Најпопуларниот телевизиски канал во Унгарија, TV2, го отпушти својот директор по изборите и ја откажа својата главна информативна емисија. Неговиот сопственик, бизнисменот Миклош Васили, кој го поддржува Орбан, минатата недела изјави дека емисијата е откажана поради „ерозијата на неговиот бренд“.
Раководството на каналот ја изрази својата поддршка за Орбан пред изборите.
По изборите, дневните вести на државната телевизија М1 брзо почнаа да покажуваат знаци на промена. Според студијата на тинк-тенкот „Република“, стилот на известување имал тенденција да го фаворизира Орбан, додека опозициските личности биле прикажани во негативно светло, но една недела по изборите, известувањето станало поизбалансирано.
Промената била највидлива кога Маѓар бил поканет во државната радиодифузна служба, каде што се судрил со новинарите, прашувајќи се зошто не бил поканет порано. „Би сакале вистински избалансиран, објективен медиумски сервис. Би сакале неговите лидери да бидат избрани со договор на неколку партии“, рече Маѓар по инаугуративниот состанок на неговата влада во среда.
Во една од своите први одлуки како премиер, Маѓар во четвртокот наредил „сеопфатна и итна“ ревизија на јавниот радиодифузен сервис и неговото финансирање. Но, создавањето вистински избалансиран јавен радиодифузен сервис ќе биде голем предизвик, велат аналитичарите.
Вториот столб на медиумскиот систем на Орбан беше KESMA, конгломерат од речиси 500 медиумски компании, вклучувајќи ги и сите регионални весници, што неговите сојузници го основаа во 2018 година.
Маѓар рече дека ќе го запре големиот износ пари што државата му ги дава на конгломератот за рекламирање и ќе го преиспита неговото создавање, со оглед на тоа што не бил испитан за прекршување на антимонополските прописи.
Таквиот потег би бил тежок удар за KESMA бидејќи големите медиумски куќи како што се TV2 и веб-страницата Index можат да преживеат благодарение на големата публика, но регионалните весници би можеле да се соочат со затворање. Промената би можела да ја врати конкуренцијата и да ги зголеми приходите на независните медиуми.
KESMA не одговори на барањето за коментар.
Фото: Depositphotos
