Болката во грбот може да се појави постепено или нагло, а најчесто е поврзана со мускулите, лигаментите, зглобовите, прешлените или интервертебралните дискови.

Предизвикувачи може да бидат неправилно кревање товар, нагло движење, долготрајно седење, недостиг на физичка активност, преоптоварување, повреда или дегенеративни промени поврзани со стареењето. Во дел од случаите болката се јавува без сосема јасна причина, што според британскиот НХС е многу честа ситуација.

Светската здравствена организација (СЗО) предупредува дека болката во долниот дел од грбот е водечка причина за онеспособеност во светот. Истакнува и дека врз развојот и траењето на тегобите не влијаат само физичките фактори, туку и стресот, квалитетот на сонот, расположението, работните услови и општата здравствена состојба.

Каква болка е најчеста?

Болката може да биде тапа, прободувачка, горлива или да се шири кон ногата, особено ако е надразнет нерв. Некои луѓе чувствуваат вкочанетост и ограничена подвижност, додека други пријавуваат трнење, слабост или чувство на „пресекување“ при наведнување, одење или станување. Мајо Клиник наведува дека болката понекогаш се шири надолу по една или двете нозе, особено при притисок врз нерв, а НХС истакнува дека повеќето епизоди сепак се смируваат без инвазивно лекување.

Кај повеќето луѓе првиот чекор не е строго мирување, туку постепено враќање кон лесно движење. Експертите предупредуваат дека долготрајното лежење во кревет не се препорачува, бидејќи може да го забави закрепнувањето, па советуваат да се задржи што е можно повисоко ниво на активност што лицето може да го поднесе, со приспособување на секојдневните движења.

Краткорочно може да помогнат ладни или топли облоги, како и вообичаени лекови против болка што се земаат според упатство од лекар или фармацевт. Во случај на подолготрајни или повторливи тегоби, често се препорачуваат насочени вежби со постепено зајакнување на мускулите на трупот и грбот, како и физикална терапија. Во насоките за хронична болка во грбот, СЗО меѓу препорачаните пристапи наведува едукација, програми за вежбање, како и некои форми на мануелна терапија и психолошки интервенции, како когнитивно-бихејвиоралниот пристап, во зависност од конкретниот случај.

За повеќето неспецифични болки во долниот дел од грбот, рутинско рано снимање не е првиот чекор, особено ако нема предупредувачки симптоми. Снимањата и дополнителните испитувања почесто се разгледуваат кога болката трае подолго, се влошува или постојат знаци за можен посериозен причинител, а хируршкото лекување ретко е потребно.

СЗО исто така нагласува дека при хронична примарна болка во грбот треба да се почне од најмалку инвазивните и најмалку штетните опции и да се избегнуваат пристапи што немаат јасна корист во рутинската грижа.

Кога треба да се побара стручна помош?

На лекар треба да се јавите ако болката трае подолго од неколку недели, ако е силна и не попушта, ако се влошува или се шири надолу по ногата, особено под коленото. Преглед е потребен и ако болката започне по пад, сообраќајна несреќа или друга поголема траума.

Итна помош треба да се побара ако со болката во грбот се појават нови проблеми со мокрењето или столицата, вкочанетост во пределот на задникот или меѓуножјето, изразена слабост во едната или двете нозе, висока температура, необјасниво губење на телесна тежина, болка што не поминува ни во мирување или болка кај лице кое има рак, тешка остеопороза или ослабен имунитет. Таквите симптоми може да укажуваат на посериозни состојби, како инфекција, скршеница, притисок врз нерви или други итни проблеми.

Иако болките во грбот може да бидат многу исцрпувачки, во голем број случаи не се знак за тешка болест. НХС наведува дека многу луѓе закрепнуваат во рок од неколку недели, а дури и кога болката ќе потрае, тоа не значи нужно дека постои сериозна или лесно препознатлива причина.

Најважно е да се следат симптомите, да се остане умерено активен и навреме да се реагира ако се појават предупредувачки знаци.