Себастијан Саве од Кенија и Јомиф Кејелча од Етиопија ќе влезат во историјата како првите кои трката од 42 километри ја завршија за 1:59:30 и 1:59:41. И додека легендата на трчањето Елиуд Кипчоге прв оствари маратон под два часа во контролирани услови, Саве и Кејелча се првите на кои тоа им успеа во официјална трка, во Лондон.

Многумина затоа го поставија прашањето како сега ова стана можно. Што доведе до оваа голема пресвртница во историјата на трчањето?

Во врвниот спорт, рекордите никогаш не се изолиран настан. Постојат толку многу извонредни спортисти што успеси како светските рекорди ретко може да се припишат само на талентот.

По Лондонскиот маратон во неделата, Саве изјави дека атмосферата во градот, каде стотици илјади луѓе ги бодреа 59.000 учесници, направила да се чувствува „сакан“, што придонело за неговиот ритам, пренесува „Euronews“.

Навивање, време … и уште нешто

Саве исто така рече дека трчањето покрај Јомиф Кејелча, кој настапуваше на својот прв маратон, било еден од факторите што му овозможиле да трча толку брзо.

И додека психолошката состојба и пејсмејкерите очигледно играат голема улога, експертите велат дека целиот систем придонел за овој рекорд.

Адам Јансен, млад тркач кој станал аналитичар на трки на „YouTube“, смета дека три фактори биле клучни: одлично време – меѓу 10 и 15 степени со слаб ветер, „неверојатна“ атлетика, но и технологијата. Имено, и Саве и Кејелча носеле нови патики тешки само околу 97 грама.

Јансен забележал дека четворица од првите пет мажи кои го завршија Лондонскиот маратон биле спонзорирани од истиот бренд: „Adidas“. Тигист Асефа ги носела истите патики како Саве и го соборила женскиот светски рекорд во категоријата трка само за жени на Лондонскиот маратон.

Акцентот на технологијата го потврдува и Јанис Пициладис, директор на Центарот за наука за вежбање и медицина („CESAME“) на Универзитетот „Hong Kong Baptist“. Како што наведува, ниту тренинзите, ниту исхраната, ниту развојот на антидопинг системите не се промениле доволно за да го објаснат маратон под два часа во оваа фаза.

Иако границите на човечките перформанси и чистиот спорт не се фиксни, „воведовме технологија која може значително да влијае на резултатите“.

„Суперпатики“ не се исти за сите

Како што покажаа истражувањата што ги воделе Пициладис и други, таканаречените „суперпатики“ можат да ја подобрат економичноста на трчањето за повеќе од шест проценти. Сепак, ефектот не е ист кај сите спортисти: некои добиваат значително поголема предност од други.

Таа нерамнотежа отвора важно прашање во модерните спортови на издржливост, според Пициладис: што всушност се мери кога се соборуваат рекорди?

„Ако пристапот до технологија почне да ги одредува резултатите повеќе од физиологијата, подготовката и талентот, тогаш повеќе не го тестираме само атлетичарот. Го тестираме целиот систем околу него“, вели тој.

Сезоната на маратони сè уште не е завршена

Дури и самите спортисти ја признаваат оваа промена. По победата, Саве изјави: „Оваа победа го одразува напорниот труд зад сцената, поддршката од мојот тим и улогата на иновациите што ми помогнаа да ги поместам границите.“

Дизајнот на патики, во меѓувреме, е далеку од завршен. Она што некогаш изгледало како близу до оптимизација продолжува да се развива, оценува Јансен, сугерирајќи дека понатамошен напредок допрва следува.

Покрај тоа, Лондонскиот маратон не важи за најбрза патека во календарот. Други големи трки редовно носат побрзи времиња во поконтролирани услови, како Берлинскиот маратон, кој е закажан за крајот на септември.

Прашањето можеби повеќе не е како е можно времињата во маратон постојано да се подобруваат, туку колкав дел од тој напредок ќе остане човечки, заклучува „Euronews“.