Војната предизвика најголемо нарушување на глобалните снабдувања со енергија досега, откако иранската блокада на Ормускиот теснец, клучен превозен пат за една петтина од светската нафта и гас, го запре производството на милиони барели нафта. Дури и ако конфликтот се реши брзо, ММФ ќе ја намали својата прогноза за економски раст и ќе ги зголеми своите прогнози за инфлација, изјави директорката на ММФ, Кристалина Георгиева.

Фондот наскоро ќе објави сценарија

Се очекува војната да доминира во дискусиите меѓу финансиските претставници од целиот свет на пролетните состаноци на ММФ и Светската банка во Вашингтон следната недела. Фондот треба да објави сет сценарија на 14 април, а кон крајот на март веќе сигнализираше за можно намалување на рејтингот, наведувајќи го асиметричниот шок од војната и построгите финансиски услови.

Георгиева рече дека без војна, ММФ очекува мало подобрување на својата проекција за глобален раст од 3,3 проценти во 2026 година и 3,2 проценти во 2027 година, бидејќи економиите продолжуваат да се опоравуваат од пандемијата.

„Наместо тоа, сите патишта сега водат кон повисоки цени и побавен раст. Ние сме во свет на зголемена неизвесност“, рече Георгиева, наведувајќи ги геополитичките тензии, технолошкиот напредок, климатските шокови и демографските промени.

Тоа значи дека откако ќе се опоравиме од овој шок, додаде таа, треба да ги држиме очите отворени за следниот.

Георгиева, исто така, рече дека војната ги намалила глобалните залихи на нафта за 13 проценти, со прелевање на испораките на нафта и гас и поврзаните синџири на снабдување како што се хелиум и ѓубрива.

Дури и брзото завршување на непријателствата и брзото закрепнување би резултирало со „релативно мало“ намалување на прогнозата за раст и зголемување на прогнозата за инфлација, додаде таа, и ако војната продолжи, влијанието врз инфлацијата и растот би било поголемо.

Сиромашните земји ќе бидат најтешко погодени

Сиромашните, ранливи земји без енергетски резерви ќе бидат најтешко погодени, додаде Георгиева, истакнувајќи дека многу земји имаат малку или воопшто немаат фискален простор за да им помогнат на своите популации да ги пребродат зголемувањата на цените предизвикани од војната, што пак го зголемува ризикот од социјални немири.

Георгиева рече дека некои земји веќе побарале финансиска помош, но не ги именувала. Таа рече дека ММФ би можел да прошири некои постојни програми за кредитирање за да ги задоволи потребите на земјите, а дури 85 проценти од членовите на ММФ се увозници на енергија.

Широките енергетски субвенции не се одговорот, додаде таа, повикувајќи ги креаторите на политиките да избегнуваат владини плаќања што би можеле дополнително да ги поттикнат инфлациските притисоци.

„Дури и ако војната заврши денес…“

Влијанието е асиметрично, при што земјите што увезуваат енергија се најтешко погодени, но дури и извозниците на енергија како Катар ги чувствуваат ефектите од иранските напади врз нивните производствени капацитети.

Поради штетата, Катар очекува дека ќе бидат потребни од три до пет години за да се обноват 17 проценти од производството на природен гас, истакна Георгиева, додека Меѓународната агенција за енергија објави дека 72 енергетски објекти биле оштетени во војната, од кои една третина претрпеле значителна штета.

„Дури и ако војната престане денес, сепак ќе има негативен ефект врз остатокот од светот“, предупреди таа.

Меѓу другото, Светската програма за храна (WFP) кон средината на март изјави дека милиони луѓе ќе се соочат со акутен глад ако војната продолжи до јуни. Георгиева рече дека ММФ сè уште не гледа криза со храна, но дека таа може да се случи ако се наруши снабдувањето со ѓубрива.