Каков е навистина животот во Иран: Колку чинат храната и горивото во земјата која е под притисок од санкциите?

Точка

11/03/2026

21:39

1.739

Големина на фонт

а а а

Кога денес ќе се спомне Иран, првите асоцијации обично се геополитички превирања и нафтени и нуклеарни договори.

Меѓутоа, зад острите политички наслови се крие секојдневниот живот на повеќе од 90 милиони луѓе кои живеат, работат и управуваат во економија што со децении функционира под строги меѓународни санкции.


Земјата со богата историја и култура сега е дом на луѓе кои ја усовршиле уметноста на прилагодување. Поради долгогодишните економски блокади, Иран бил принуден да развие таканаречена „економија на отпор“, потпирајќи се на сопствено производство на речиси сè – од храна до автомобили.


Резултатот е пазар кој на просечниот Европеец му изгледа како сосема поинаков универзум, особено кога станува збор за цените.

Државен штит: Гориво и комунални услуги како општествена категорија

Она што редовно предизвикува неверување на социјалните мрежи се цените на енергијата. Земја која буквално „лежи“ на нафта им нуди на своите граѓани енергетски поволности кои се незамисливи во остатокот од светот.

Државата обилно го субвенционира горивото за да го заштити животниот стандард на граѓаните. Во рамките на месечната квота од 60 литри, еден литар бензин чини неверојатни 0,26 евра. Ниту цените на комуналните услуги не заостануваат многу зад овој тренд. Основните трошоци за комунални услуги (струја, греење, вода) за стан од 85 квадратни метри во Техеран изнесуваат во просек околу 13 евра месечно.

Брзиот домашен интернет, иако подлежи на одредени ограничувања и филтри, во просек чини околу 6 евра.


Колку чини секојдневниот живот?

Бидејќи увозот на странски производи е отежнат и скап поради санкциите, иранските полици се полни со домашни брендови. Поради тоа, основните намирници се многу достапни во номинален износ:

• Леб (свеж, 500 г): околу 0,46 евра;

• Млеко (1 литар): околу 0,56 евра;

• Јајца (12 парчиња): околу 1,16 евра;

• Оброк во ресторан: околу 4,24 евра;


• Билет за јавен превоз: помеѓу 0,15 и 0,51 евра;

• Пилешки гради (1 кг): околу 2,56 евра.

Културата на излегување, пиење кафе (и традиционален чај) и дружење по ресторани е исклучително силна, а достапните цени на храната им овозможуваат на граѓаните богат општествен живот и покрај економските предизвици. Цената на чајот во Техеран во просек изнесува околу 0,26 евра.

Другата страна на медалот: Плати и инфлација

Иако горенаведените цени звучат примамливо, потребно е да се стават во вистински контекст – контекстот на просечните приходи. Децении санкции оставиле длабока трага врз иранската валута (ријалот), што довело до силна инфлација и пад на вредноста на трудот во однос на глобалниот пазар.

Просечната месечна плата во Иран е околу 306 евра.


Кога ќе се поврзат овие две работи, станува јасно дека животот во Иран не е економска утопија, туку постојано балансирање. Иранците имаат лесен пристап до основните животни потреби – покрив над глава, топол дом, евтин превоз и достапна локална храна.

Меѓутоа, купувањето на било што увезено, како висококвалитетна технологија, нови автомобили, оригинална облека или патувања во странство, претставува огромен, често недостижен луксуз за просечниот ирански граѓанин.


И покрај сè, сликата за Иран од перспектива на обичниот граѓанин не е толку мрачна како што често се прикажува. Тоа е високообразована нација со огромен број инженери и лекари. Луѓето се прилично снаодливи; користат различни решенија за да ги заобиколат дигиталните ограничувања, развиле сопствени верзии на популарни апликации (како еквиваленти на Uber или Amazon), а недостатокот од увозна стока го надоместуваат со високо ценето домашно занаетчиство и производство.


На крајот, секојдневниот живот во Техеран е мешавина од модерен брз живот и традиционални вредности, каде што луѓето, како и насекаде во светот, наоѓаат начини да работат, да се дружат и да живеат најдобро што можат во рамките на ограничувањата што им се наметнати.