Точката од која нема враќање: Научниците предупредуваат дека сценариото „пекол на Земјата“ се приближува до реалноста

Точка

15/02/2026

13:43

512

Големина на фонт

а а а

Особено е загрижувачки што најраните и најдлабоките ефекти од климатските промени ќе ги почувствуваат најсиромашните делови од светот, кои едноставно се немоќни да го спречат развојот на настаните.

Климатските промени стануваат сè поизразени од година во година, а научниците сè погласно предупредуваат дека нашата негрижа за околината во која живееме ќе нè чини живот. Па, можеби не баш ние од оваа генерација, но секако идните генерации ќе го почувствуваат тоа.


Но, фактот дека ситуацијата е навистина сериозна го покажува истражувањето објавено во списанието „One Earth“, кое покажува дека климатските системи низ целата Земја (од ледената покривка на Гренланд до дождовната шума на Амазон) се на работ на колапс.

Истражувањето ги проучувало климатските „пресвртни точки“, т.е. домино ефектот што може да се случи ако еден од овие климатски системи се распадне и ги понесе и другите со себе.

Најлошото можно сценарио, наречено „стаклена градина Земја“, предвидува долгорочен пораст на температурата од околу три до четири степени Целзиусови над прединдустрискиот просек. Иако ова можеби не изгледа како многу, тоа би бил катастрофален исход за целата планета.

Зголемувањето на просечната температура би значело поинтензивно топење на ледените капи, пораст на нивото на морето низ целиот свет, екстремни временски настани како што се топлотни бранови и долгорочни суши, но и неповратно исчезнување на одредени екосистеми кои се клучни за Земјата.

Ова е ситуација во која економијата и општеството би престанале да функционираат онакви какви што ги знаеме, нагласуваат тие во својата работа.

Научниците предупредуваат дека дури и преминувањето само на некои прагови (пресвртни точки) би можело да ја турне планетата во правец на стаклена градина.


Глобалните температури се веројатно најжешките во последните 125.000 години, а климатските промени напредуваат побрзо отколку што предвидуваа многу научници, предупредуваат научниците, додавајќи дека нивоата на јаглерод диоксид се на највисоко ниво во последните два милиони години.

Особено е загрижувачки што најраните и најдлабоките ефекти од климатските промени ќе ги почувствуваат најсиромашните делови од светот, кои едноставно се немоќни да го спречат развојот на настаните. Проблемот е што оние кои донесуваат политики и одлуки не живеат во тие земји и делови од светот, туку во многу побогати.

Земјите во развој продолжуваат да инвестираат во инфраструктура за јаглен и гас, а вкупните субвенции за фосилни горива се на рекордни нивоа. Во исто време, геополитичките промени, вклучително и ослабените климатски обврски во некои големи економии, би можеле да го забават меѓународното ублажување на климатските промени.

На пример, промените во политиката во големите економии би можеле да го блокираат напредокот во намалувањето на емисиите, загрозувајќи ја стабилизацијата на климата. Прозорецот за ограничување на глобалните температури под критичните прагови би можел брзо да се затвора, се вели во нивното истражување.

Ризиците што ги опишуваат се загрижувачки не само поради нивната големина, туку и поради нивната неизвесност.


„Креаторите на политики и јавноста во голема мера не се свесни за ризиците што ги претставува таквата практично неповратна транзиција. Важно е да се напомене дека „стаклена градинарска траекторија“ на човечките временски скали е различна од „стаклена градинарска состојба“, можен исход во далечна иднина во кој планетата доживува одржливо екстремно затоплување и нивоа на морето многу повисоки од сегашните.

Разликата е важна затоа што спречувањето на стаклена градинарска траекторија е многу полесно остварливо отколку обидот да се сврти откако планетата конечно ќе влезе во стаклена градинарска состојба. Сериозноста на овие претстојни промени ја нагласува итната потреба од претпазливост и многу подлабоко истражување“, нагласуваат научниците.