Хуманоиден робот кој оди, одржува контакт со очите и покажува суптилни изрази на лицето стана вирален на кинеските социјални мрежи откако се проширија видеа со неговите вознемирувачки реалистични движења и реакции. Роботот по име Моја, кој на 30 јануари 2026 година во Шангај го претстави роботската компанија „DroidUp“ (позната и како „Zhuoyide Robotics“), од компанијата е опишан како првиот целосно биомиметички интелигентен робот во светот – со сопствено физичко тело и вештачка интелигенција инкорпорирана во тоа тело.

Јавноста е поделена меѓу восхит од технологијата и длабока непријатност. Иако лесно се препознава како робот поради пластично-силиконската текстура на кожата и донекаде „празниот поглед“, неколку необични детали го издвојуваат од типичната ладна механичка машина и го туркаат длабоко во психолошката зона позната како „морничава долина“ („uncanny valley“).

Топла кожа и чекор што создава морници

Она што ја прави Моја особено необична е нејзината телесна топлина. Благодарение на интелигентен систем за контрола на температурата вграден во силиконската кожа, Моја одржува површинска температура меѓу 32 и 36 степени Целзиусови. Резултатот е робот кој е топол на допир, наместо ладното метално чувство типично за машините. Основачот на „DroidUp“, Ли Чингду, ја објасни оваа одлука во интервју за „Shanghai Eye“:

Робот кој навистина му служи на човечкиот живот треба да биде топол, речиси како живо суштество со кое луѓето можат да се поврзат.

Освен топлината, „DroidUp“ тврди дека Моја постигнува дури 92 проценти точност во реплицирањето на човечкото одење и држење на телото. Нејзините колкови и колена ротираат и се виткаат слично на човечки, со постојано автоматско одржување на рамнотежата. Иако некои движења сè уште се малку вкочанети или „лебдечки“, флуидноста е далеку над она на што сме навикнати кај повеќето хуманоидни роботи. Зад нејзините очи се наоѓаат камери кои овозможуваат следење луѓе во реално време и директен контакт со поглед, додека повеќе од 25 прецизни актуатори во лицето овозможуваат суптилни микроекспресии како насмевка, кимнување, па дури и намигнување.

Технологија на работ на научната фантастика

Со висина од 1,65 метри и тежина од само 32 килограми, Моја е исклучително лесна благодарение на напредните материјали. Нејзиниот напреден скелет, познат како шасија „Walker 3“, е надградба на претходниот модел („Walker 2“), кој освои трето место на првиот светски полумаратон за роботи одржан во Пекинг.

Новата верзија користи лесни материјали и системи придвижувани со „тетиви“, што овозможува поприродно движење, подобро ладење и поголема издржливост. Моја не функционира само како програмирана машина, туку користи принцип на вештачка интелигенција сместена во физичко тело („embodied AI“). Тоа значи дека перципира, размислува и делува директно во физичкиот свет. Нејзиниот AI-систем детектира емоции и преференции на корисниците, овозможувајќи персонализирани и емпатични реакции кои со текот на времето се развиваат. Токму затоа, нејзината главна намена е во области каде човечката интеракција е клучна, како грижата за постари лица, образованието и услужните дејности.

Фасцинација и страв на социјалните мрежи

Реакциите на јавноста беа очекувано поделени. Додека некои изразуваа восхит од технолошкиот напредок, многу корисници на кинеските социјални мрежи како „Weibo“ го опишаа роботот како „морничав“, „застрашувачки“ или „како од Westworld“.

Коментарите се движеа од хумор до искрен страв, а меѓу популарните беа изјави дека би се плашеле роботот „да им стои покрај кревет ноќе“ или дека „изгледа како одлично страшило против крадци“.

Оваа силна непријатност е класичен пример за психолошкиот феномен наречен морничава долина („uncanny valley“). Тој објаснува зошто реплики што изгледаат речиси, но нецелосно човечки, кај нас предизвикуваат чувство на одбивност и морничавост наместо емпатија.

Колку роботот е посличен на човек, толку расте нашата наклонетост кон него – но само до одредена точка. Кога сличноста станува премногу голема, а сепак несовршена (на пример реалистични движења со повремена вкочанетост, „празен поглед“ и покрај топлата кожа и микроекспресиите), позитивната реакција нагло паѓа во „долината“ на непријатност. Токму карактеристиките на Моја ја сместуваат длабоко во тој вознемирувачки простор – повеќето коментари велат дека сè уште е во долината, а не дека ја надминала.

„DroidUp“ планира да ја пласира Моја на пазарот кон крајот на 2026 година, со очекувана почетна цена од околу 1,2 милиони јуани (приближно 170.000 евра). Почетното производство ќе биде ограничено (првата серија од околу 50 единици) и насочено кон избрани примени во здравството, образованието и комерцијалните услуги.