Иако е ретко некоја болест да се поврзе со слатки, освен „шеќерот“ или дијабетесот, постои една состојба именувана по омилениот сладок деликатес – чоколадото. Причината зошто ѝ е дадено тоа име е сè друго освен слатка.

Чоколадната циста на јајници е всушност ендометриумска циста, медицински наречена ендометриоза. Се нарекува „чоколадна“ поради темната крв што ја содржи – која наликува на чоколадо кога ќе се отстрани. Таа е последица од ендометриоза, состојба во која ткиво слично на слузницата на матката расте надвор од матката, во овој случај во јајниците.

Таквата циста може да биде асимптоматска, особено кога е мала, но често предизвикува карлична болка, особено пред или за време на менструацијата, неплодност или болка за време на сексуалниот однос. Ако цистата порасне, може да предизвика притисок или чувство на тежина во долниот дел на стомакот.

Бенигна, но не и безопасна

Чоколадна циста, или ендометриотична циста на јајници, е бенигна состојба, што значи дека сама по себе не е рак, но може да биде сериозна поради симптомите што ги предизвикува и долгорочните ефекти што може да ги има врз вашето репродуктивно здравје. Ризикот по живот е низок, но може да предизвика силна хронична болка, менструални неправилности, намалена плодност, па дури и компликации како што се торзија на јајниците или руптура на циста, кои бараат итна медицинска интервенција.

Се проценува дека околу 10% од жените во репродуктивна возраст имаат ендометриоза, а чоколадните цисти се развиваат кај приближно 20-40% од жените со ендометриоза. Ова значи дека е релативно честа појава, особено кај жените кои имаат проблеми со плодноста или хронична карлична болка.

Многу жени немаат симптоми

Препознавањето на чоколадна циста може да биде предизвик бидејќи многу жени немаат симптоми, а цистите често се откриваат случајно за време на ултразвук или тест за неплодност.

Кога се појавуваат симптоми, тие најчесто се болка во долниот дел на стомакот или карлицата, особено пред менструацијата или за време на сексуалниот однос, обилно и болно менструално крварење, чувство на притисок во карлицата, понекогаш надуеност и проблеми со варењето. Дијагнозата се потврдува со ултразвук, понекогаш со магнетна резонанца (МРИ), а дефинитивна потврда се добива со хистолошки преглед по операцијата.

Доколку чоколадната циста не се лекува, може да расте и да предизвика посилна и почеста болка, дополнително да го оштети јајникот, да ја намали плодноста и да го зголеми ризикот од компликации како што се торзија на јајниците или руптура на цистата.

Хроничното воспаление предизвикано од ендометриоза може негативно да влијае и на другите органи во карлицата.

Хормонската терапија или хируршкото отстранување на цистата често помага во контрола на симптомите и зачувување на функцијата на јајниците, но состојбата може да биде повторлива, што значи дека цистите можат да се повторат ако основната ендометриоза не е контролирана.

Не е секоја циста за операција

Во случај на чоколадна циста (ендометриотична циста на јајници), одлуката за операција зависи од големината на цистата, симптомите, возраста на жената и нејзините планови за бременост. Не е потребна операција на секоја чоколадна циста. Ако цистата не е голема, не предизвикува болка или други симптоми и жената не планира да забремени во блиска иднина, често се користи конзервативен третман.

Ова вклучува хормонска терапија (на пр., контрацептивни апчиња, гестагени или GnRH агонисти) кои можат да го намалат растот на цистата и да ја ублажат болката. Таквото следење обично вклучува редовни ултразвучни прегледи за следење на големината и состојбата на цистата.

Операцијата обично се препорачува во следниве ситуации: ако цистата предизвикува силна болка, пречи во нормалниот живот или при сексуалниот однос, ако станува збор за голема циста (често над 5-6 см) или ако постои сомневање за компликации како што се руптура на цистата, торзија на јајниците или сомневање за малигнитет. Операцијата често се разгледува и кај жени кои сакаат да забременат, бидејќи отстранувањето на цистата може да ја подобри плодноста.

Најчесто се користи лапароскопија, минимално инвазивен метод кој ја отстранува цистата, а воедно зачувува што е можно поголем дел од јајниците. По операцијата, постои ризик цистата да се повтори, особено ако основната ендометриоза не е контролирана.

Сепак, мора да се лекува

Доколку не се лекува, чоколадната циста може да расте и да предизвика посилна и почеста болка, дополнително да го оштети јајникот, да ја намали плодноста и да го зголеми ризикот од компликации како што се торзија на јајниците или руптура на цистата. Хроничното воспаление предизвикано од ендометриоза може негативно да влијае и на другите органи во карлицата.

Хормонската терапија или хируршкото отстранување на цистата често помага во контролата на симптомите и зачувувањето на функцијата на јајниците, но состојбата може да биде повторлива, што значи дека цистите можат да се повторат ако основната ендометриоза не се контролира.