Но, истражувањата носат и добра вест: по намалувањето или целосното прекинување на консумирањето алкохол, мозокот покажува способност за делумно закрепнување, а некои промени може да се забележат уште во текот на првите месеци.

Алкохолот е длабоко вкоренет во општествениот живот, но неговото влијание врз мозокот е многу посложено од краткотрајното чувство на опуштеност. Како што за „The Washington Post“ објаснува Џорџ Куб, директор на американскиот Национален институт за злоупотреба на алкохол и алкохолизам („NIAAA“), кога станува збор за мозокот, алкохолот не поминува без последици.

На почетокот може да предизвика чувство на еуфорија и опуштеност бидејќи влијае врз системите поврзани со ендорфините, допаминот, стресот и инхибицијата на мозочната активност. Проблемот се појавува кога консумирањето станува редовно.

Мозокот со текот на времето се приспособува на постојаното присуство на алкохол, па за постигнување на истото чувство на задоволство може да биде потребна поголема количина. Истовремено, може да се засилат системите поврзани со стресот и негативните емоции.

Американскиот клинички психолог и истражувач на зависности Џејмс Меккилоп тоа го опишува едноставно: луѓето со проблематичен образец на консумирање со текот на времето може да престанат да пијат за да се чувствуваат добро и да почнат да пијат за да се чувствуваат помалку лошо.

Алкохолот може да ја менува и структурата на мозокот

Долготрајното и прекумерно консумирање алкохол се поврзува со промени во деловите од мозокот важни за меморијата, емоциите, донесувањето одлуки и самоконтролата. Истражувањата кај лица со нарушување поврзано со употребата на алкохол покажале намалување на волуменот на сивата материја, особено во фронталните делови на мозокот. Кај најтешките облици на долгогодишно пиење, последиците може да вклучуваат сериозни оштетувања на меморијата и когнитивните способности.

Но, промени не се забележани само кај луѓето кои консумираат многу големи количини алкохол. Големи истражувања и анализи на снимки од мозокот откриле поврзаност меѓу консумирањето алкохол и помалиот волумен на мозокот и при пониски нивоа на консумирање, при што важи општото правило: колку е поголема консумацијата, толку е посилна и поврзаноста со промените во мозокот.

Што се случува кога ќе престанеме да пиеме?

Тука доаѓа добрата вест. Мозокот е исклучително пластичен орган, што значи дека може да се менува и приспособува – не само за време на развојот на проблемите со алкохолот, туку и во текот на закрепнувањето.

Преглед на 16 студии од 2024 година покажал дека кај лицата со нарушување поврзано со употребата на алкохол кои престанале да пијат, во период од шест до 12 месеци се подобрувале бројни когнитивни функции, вклучувајќи ги вниманието, меморијата и извршните функции.

Снимките на мозокот исто така покажале закрепнување во фронталните региони и зголемување на сивата материја по прекинувањето на консумирањето, а дел од поизразените промени биле забележани уште во текот на првиот месец на апстиненција. Интересно е што придобивките не мора нужно да бараат целосна апстиненција. Истражувањата укажуваат дека кај некои луѓе и значителното намалување на консумирањето може да биде поврзано со позитивни промени.

Сепак, научниците сè уште не можат да тврдат дека по долгогодишно прекумерно консумирање алкохол мозокот може целосно да се врати во првобитната состојба. Степенот на закрепнување зависи од бројни фактори, вклучувајќи ги количината и времетраењето на консумирањето.

Подобар сон, повеќе енергија и подобра концентрација

Придобивките од намалувањето на алкохолот не се ограничени само на она што може да се забележи на снимките на мозокот.

Истражувањата на луѓе кои учествуваат во предизвици како „Dry January“, односно месец без алкохол, покажуваат дека многумина пријавуваат подобар сон, повеќе енергија и подобра концентрација, а некои и намалување на телесната тежина и генерално подобро чувство. Затоа експертите советуваат да обрнеме внимание на сопствениот однос кон алкохолот. Дали влијае врз сонот, расположението, работата, односите или здравјето? Дали повремената чашка станала навика без која тешко се опуштаме?

Ако по прекинувањето или намалувањето на алкохолот се чувствувате подобро, Куб советува таа промена да не ја игнорирате: вреди да го слушнете она што ви го кажува вашето тело. Во секој случај, време е за разговор со лекар доколку алкохолот почне да го нарушува секојдневниот живот, односите или здравјето, ако станува сè потешко да се контролира количината што ја пиете или ако по прекинувањето се појават симптоми на апстиненција.