Научниците тврдат дека идентификувале три здравствени показатели во средните години кои можат да ја одложат појавата на деменција за повеќе од една деценија.
Според резултатите од студијата, нормален крвен притисок, отсуство на дијабетес тип 2 и непушење на возраст меѓу 45 и 65 години се поврзани со во просек речиси 13 дополнителни години живот без деменција.
Истражувањето исто така сугерира дека жените, без оглед на бројот на присутни ризик-фактори, живееле подолго без деменција од мажите, а белците имале повеќе години живот без деменција во споредба со црнците.
Наодите се објавени во медицинското списание „Neurology“.
Истражувачи од Универзитетскиот медицински центар „NYU Langone Health“ ги анализирале податоците од студијата „Atherosclerosis Risk in Communities“ (ARIC), која започнала во 1986 година и со децении ги следела Американците сè до нивната длабока старост, испитувајќи ги васкуларните ризик-фактори во средните години и појавата на деменција.
Во новата анализа истражувачите проучувале 12.409 лица со просечна возраст од 56 години, кои на почетокот на истражувањето немале деменција. Учесниците биле оценувани според три ризик-фактори: покачен крвен притисок, дијабетес тип 2 и пушење. Потоа биле следени околу три децении, а просечното времетраење на следењето изнесувало 26 години.
Во текот на тој период, кај 3.008 лица се развила деменција, додека 5.238 испитаници починале без претходно да заболат од оваа состојба.
Испитаниците кои немале ниту еден од трите ризик-фактори живееле без развој на деменција речиси 13 години подолго од оние кои ги имале сите три фактори.
Студијата покажала дека лицата кои на почетокот на истражувањето немале дијабетес, немале покачен крвен притисок и не пушеле, во просек живееле уште 30,1 година без деменција, пишува Гардијан.
Од друга страна, лицата со еден ризик-фактор во просек имале уште 26,3 години живот без деменција, оние со два фактори 21 година, додека лицата со сите три ризик-фактори имале нешто повеќе од 17 години живот без развој на болеста.
„Нашите наоди укажуваат дека луѓето треба активно да ги спречуваат овие ризик-фактори во средните години како стратегија за зачувување на здравјето на мозокот повеќе од една деценија. Се надеваме дека овие резултати ќе ги поттикнат луѓето да престанат со пушење и внимателно да го следат здравјето на своите крвни садови почнувајќи од 45-годишна возраст“, изјави главниот истражувач, д-р Џозеф Кореш, директор на Институтот за оптимално стареење при „NYU Langone Health“.
Бројот на луѓе кои живеат со деменција ширум светот би можел речиси тројно да се зголеми и да достигне 153 милиони до 2050 година. Меѓутоа, експертите сметаат дека речиси половина од случаите на деменција во светот би можеле да бидат спречени или одложени.
Претходни истражувања покажале дека контролирањето на 14 променливи ризик-фактори, почнувајќи од детството и во текот на целиот живот, би можело да спречи или одложи дури 45 отсто од случаите на деменција и покрај тоа што денес луѓето живеат подолго.
Студијата на „NYU Langone Health“ наведува дека трите идентификувани ризик-фактори „често се јавуваат во средните години“ и имаат „долготрајни ефекти врз невродегенеративните процеси“, што дополнително ја нагласува важноста од нивно рано препознавање и навремено лекување.
Д-р Џеки Хенли, директорка за финансирање на истражувања во организацијата „Alzheimer’s Research UK“, која не учествувала во истражувањето, изјави дека наодите нагласуваат зошто е толку важно да се грижиме за здравјето на срцето исто колку и за здравјето на мозокот.
„Наместо да се фокусира само на веројатноста за развој на деменција, оваа студија го поставува прашањето што навистина им е важно на луѓето: колку долго можеме да очекуваме да живееме без деменција? Ваквиот пристап дава позначајна слика за тоа како здравствената состојба во средни години може да влијае врз бројот на години што ги поминуваме без деменција, истовремено земајќи го предвид фактот дека покачениот крвен притисок, дијабетесот и пушењето не се поврзани само со поголем ризик од деменција, туку и со поголема веројатност за прерана смрт од други заболувања“, објасни Хенли.
Таа додаде дека секој треба да преземе практични чекори, вклучувајќи редовна физичка активност, живот без изложеност на тутунски чад и контрола на болести како што се високиот крвен притисок и дијабетесот.
„Иако не постои сигурен начин деменцијата целосно да се спречи, истражувањата, вклучително и оваа студија, укажуваат дека справувањето со ризик-факторите за нарушено кардиоваскуларно здравје може да помогне и во намалување на ризикот од когнитивно опаѓање и деменција“, истакна Хенли.
Денес
