Што точно се случува во телото кога јадеме лута храна? Австрискиот портал „Heute“ ги носи одговорите.

Лутината не е вкус, туку реакција на болка

Иако често така се доживува, лутината технички не е вкус, за разлика од слаткото, киселото, соленото, горчливото или умами. Станува збор за реакција на телото на болен надразнувач.

Неа ја предизвикуваат секундарни растителни соединенија, како што се капсаицинот од чилито и лутите пиперки, пиперинот од црниот бибер, гингеролот од ѓумбирот, алицинот од лукот, како и глукозинолатите од сенфот, ренот и ротквицата. Овие супстанции ги надразнуваат рецепторите за болка на јазикот и слузокожата, а мозокот тој сигнал го регистрира како топлина, иако храната објективно не е жешка. За растенијата, ова е ефикасен одбранбен механизам, бидејќи лутината одбива многу животни.

Физиолошки реакции на лутата храна

Кога ќе почувствуваме лутина, телото активира низа реакции. Крвните садови се шират, се поттикнува циркулацијата и се забрзува метаболизмот. Истовремено доаѓа до потење, преку кое телото се обидува да се разлади.

Лутата храна, исто така, може да го поттикне варењето и да донесе краткотрајно олеснување кај затнат нос. Бидејќи ја подобрува прокрвеноста на слузокожата, секретот станува поредок, поради што многумина за време на настинка посегнуваат по лути јадења.

Еуфорија по лут оброк

Љубителите на лутата храна добро го познаваат чувството што следува по првичното печење – краткотрајна еуфорија. Објаснувањето лежи во реакцијата на мозокот. Бидејќи телото ја толкува лутината како сигнал за болка, почнува да лачи ендорфини, природни хормони на среќата кои служат за ублажување на болката. Истовремено може да дојде и до зголемување на нивото на допамин.

Експертите овој феномен го нарекуваат „pepper high“, а тој опишува краткотрајно чувство на задоволство по консумирање многу лута храна. Токму овој ефект е една од причините поради кои многумина редовно избираат чили, црн бибер или лути сосови.

Лутата храна и влијанието врз болестите

Често може да се слушне тврдењето дека чилито е природен антибиотик. Супстанциите како капсаицинот и алицинот навистина покажуваат антибактериски и антивирусни својства во лабораториски услови, а делуваат и против габички.

Сепак, тоа не значи дека лут оброк може да ги уништи причинителите на болестите во човечкиот организам, бидејќи количините што се внесуваат преку храната не се доволни за таков ефект. Лутата храна може да помогне во ублажување на одредени симптоми, како што е затнатиот нос, но не може да го замени лекувањето.

Ризици од прекумерна консумација

Иако лутите зачини се корисни кога се консумираат во умерени количини, претерувањето може да биде штетно. Внесувањето големи количини капсаицин може да предизвика иритација на слузокожата, мачнина, повраќање и опасно зголемување на крвниот притисок. Во најтешките случаи може да настанат хипертензивни кризи, состојби што бараат итна медицинска помош.

Децата се особено чувствителни, па производите со изразена лутина треба да се чуваат надвор од нивен дофат.