Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп подготвува големо намалување на воените капацитети што САД ги ставаат на располагање на НАТО во случај на одбрана на Алијансата.
Според документ што, како што наведуваат германските „Велт“ и „Билд“, американски претставници им го доставиле на сојузниците, Вашингтон планира значително да го намали бројот на борбени авиони, дронови, авиони-танкери за дополнување гориво во воздух, како и поморските сили предвидени за операции на НАТО.
Станува збор за еден од најсериозните зафати во американскиот придонес кон НАТО во последните децении, а европските држави веќе бараат начини како да ги пополнат настанатите празнини пред следниот самит на Алијансата. Документот се однесува на т.н. „NATO Force Model“, систем што одредува колку брзо земјите членки можат да распоредат сили во случај на криза или војна. Токму во тој сегмент Вашингтон предлага значителни кратења.
Најголемиот удар се однесува на воздушните сили. Според податоците што ги пренесоа „Велт“ и „Билд“, бројот на американски ловци Ф-16 наменети за НАТО би се намалил од 99 на 63, додека бројот на борбени авиони Ф-15Е би паднал од 54 на 36. Целосно од планирањето би биле отстранети модерните танкери КЦ-46, а бројот на постарите КЦ-135 би се намалил од 71 на 63.
Уште подраматични се промените кај беспилотните системи. Далекудометните извидувачки дронови би требало целосно да бидат отстранети од плановите на НАТО, додека бројот на вооружени дронови МКју-9 би бил речиси преполовен.
Кратењата се прошируваат и на американската морнарица. Наместо две ударни групи на носачи на авиони, НАТО во иднина би можел да смета само на една. Бројот на крстосувачи и разурнувачи исто така би бил преполовен, додека способностите на подморниците за лансирање крстосувачки ракети би биле целосно повлечени од расположливите капацитети на Алијансата.
Истовремено, бројот на поморски патролни авиони Боинг П-8A Посејдон би бил намален од 26 на 15. Американскиот воен врв тврди дека станува збор за неопходно приспособување кон новите глобални околности.
Командантот на американската Европска команда (USEUCOM), генерал Алексус Г. Гринкевич, изјави дека во досегашниот модел постоела „нездрава меѓусебна зависност од американските вооружени сили“.
„Можната реалност на истовремени судири на повеќе фронтови бара реструктурирање“, порача Гринкевич.
Одлуката се вклопува и во пошироката стратешка промена на Вашингтон. Во последните години американската администрација сè повеќе го насочува вниманието кон Индо-Пацификот и растечкото ривалство со Кина. Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет на безбедносниот форум „Shangri-La Dialogue“ во Сингапур кон крајот на мај нагласи дека „Америка е пацифичка држава“. „Инсистираме Кина да ја почитува нашата долгогодишна позиција во тој регион. И не само што инсистираме на тоа, туку обезбедуваме и воена сила што ќе го поддржи тоа“, истакна тој.
И покрај загриженоста што ја предизвикаа планираните кратења, од НАТО засега пристигнуваат смирувачки пораки. Портпаролката на Алијансата, Алисон Харт, оцени дека Европа со децении била премногу зависна од американските способности и дека сега постои можност за поурамнотежена поделба на одговорностите.
„Како што Европа и Канада ги зголемуваат вложувањата во одбраната и развиваат сопствени способности, рамнотежата на одговорностите може да се промени“, порача Харт.
Истовремено, американскиот државен секретар Марко Рубио нагласи дека Вашингтон нема намера да го напушти НАТО. Говорејќи пред Одборот за надворешни работи на Претставничкиот дом, тој рече дека Соединетите Држави сакаат да останат дел од Алијансата, но сметаат дека е потребна нејзина реформа, како и поголеми издвојувања за одбрана од страна на европските членки.
Според пишувањата на германските медиуми, европските држави во текот на јуни ќе се обидат да најдат решенија за настанатите недостатоци, за на претстојните состаноци на НАТО да претстават план со кој би се надоместил дел од американските капацитети што би можеле да исчезнат од одбранбените планови на Алијансата.
