Предложениот договор, според критичарите, повторно би го отворил Ормускиот Теснец, но иранската нуклеарна програма би ја оставил главно нерешена, додека политичките предизвици за Трамп се натрупуваат поради растот на цените на горивото и падот на популарноста пред претстојните избори, пишува во анализата на Си-ен-ен.

Претседателот Трамп повеќепати најавуваше дека договорот за прекин на војната со Иран, која самиот ја започна е неизбежен и многу блиску. Секојпат неговите предвидувања се покажаа како пусти желби или погрешно толкување на вистинските ирански намери.

Затоа не изненадува што и неговите најнови тврдења за скорешен рамковен договор со Техеран беа дочекани со скептицизам и збунетост, како и тоа што се чини дека и конзервативните „јастреби“ и демократите веруваат дека тој е на раб да прифати лош договор.

Сепак, дипломатските кругови сигнализираат дека договорот за повторно отворање на Ормускиот Теснец и за ублажување на американската блокада на иранските бродови и пристаништа би можел да биде на дофат. Таквиот напредок би можел да биде појдовна точка за преговори со кои администрацијата би се обидела да стави крај на преостанатите ирански нуклеарни амбиции.

Поконкретен договор, кој би го надминал моментално кревкото примирје, би бил поздравен низ целиот свет бидејќи би донел надеж за конечно ублажување на енергетската и економската криза предизвикана од војната и иранското затворање на теснецот.

Трамп тешко ќе може ова да го прикаже како триумф

Вреди да се напомене дека Трамп се наоѓа во политички незавидна ситуација. Анкетите покажуваат дека мнозинство Американци се противат на војната, па тој би се соочил со ист или уште поголем отпор доколку нареди нови напади врз Иран, што би се заканило со ескалација и уште потешки економски последици.

Сепак, деталите од потенцијалниот договор со Иран што излегуваат во јавност сугерираат дека условите на мировниот договор би можеле да ја надминат дури и способноста на Трамп да ги прикаже како триумф. На пример, сигналите дека Вашингтон би можел да одмрзне дел од иранските средства и постепено да ја укине сопствената блокада за да го убеди Иран повторно да го отвори теснецот, всушност би го потврдиле влијанието што Исламската Република го стекна во војната и би ги предале клучните американски преговарачки адути.

Втората причина за претпазливост е тоа што не е јасно дали Иран, чиј систем на власт стана уште понепроѕирен откако највисоките лидери беа убиени во војната, ќе прифати каков било мировен договор што САД очигледно се подготвени да го понудат. Во текот на викендот од Техеран пристигнуваа противречни пораки. Се чини дека новите ирански лидери веруваат дека победиле во ова соочување со американската суперсила, дури иако нивната економија се урива, а угнетените граѓани се соочуваат со тешки услови.

Републиканските „јастреби“ го притискаат Трамп да не попушти

Некои републиканци стравуваат дека Трамп би можел да попушти. „Видете, пред околу 11 недели, министерот Пит Хегсет и Министерството за одбрана ни рекоа дека ја уништиле иранската одбрана и дека е само прашање на време кога ќе имаме нуклеарен материјал“, изјавил сенаторот од Северна Каролина, Том Тилис, за Си-ен-ен. „Сега зборуваме за тоа дека би можеле да прифатиме нуклеарниот материјал да остане во Иран? Каква смисла има тоа?“, додал тој.

САД и Израел го поставија отстранувањето на иранските резерви на високо збогатен ураниум како клучна воена цел. Но, жртвите што би можеле да произлезат од обидот тоа да се постигне со сила би биле преголеми, а отстапките што Иран би ги барал за предавање на материјалот по дипломатски пат веројатно би биле многу високи.

Поместувањето кон договор предизвика скептицизам и кај сенаторот Роџер Викер, претседателот на Комитетот за вооружени сили на Сенатот. Сенаторот од Мисисипи во петокот напиша на Икс дека инстинктите на Трамп да ја „доврши работата“ во Иран биле исправни, но дека барањето договор сега би ризикувало „перцепција на слабост“.

Сојузникот на Трамп, сенаторот Линдзи Греам, во саботата предупреди дека дозволувањето Иран да ја искористи својата предност преку контрола на Ормускиот Теснец би ја променило регионалната рамнотежа на силите. Овие аргументи имаат одредена тежина. Но, исто така, не е јасно како продолжувањето на борбите, по повеќенеделните американско-израелски напади врз Иран, би имало поголеми шанси за успех во кршењето на отпорот на Техеран.

Извештаите на Си-ен-ен од минатата недела, повикувајќи се на извори запознаени со американските разузнавачки процени, наведуваат дека Техеран повторно го активирал производството на дронови и ги обновувал воените капацитети.

Тоа значи дека продолжувањето на војната би ризикувало уште поинтензивна и поштетна иранска одмазда против заливските држави, критичната инфраструктура и американските сили. Обидот за повторно отворање на теснецот со сила би бил потенцијално опасен и долготраен.

Демократи: Го изиграа како будала

Трамп исто така се соочува со притисок од демократите, кои го критикуваа поради започнувањето на војната, му замеруваат за начинот на кој ја водеше, а сега го прекоруваат и поради можното нејзино завршување. Нивните напади покажуваат дека нивната партија чувствува дека мнозинското противење на војната меѓу гласачите би можело да им донесе победа на изборите.

Сенаторот Кори Букер изрази загриженост поради редоследот на чекорите во договорот, кој почнува со отворање на теснецот, а дури подоцна преминува на нуклеарни преговори. „Она што сега толку ме лути е тоа што претседателот рече дека влегол во ова за да се справи со нивната нуклеарна програма. Ова не се занимава со тоа“ изјави демократот од Њу Џерси и додаде: „Иран го влече за нос Доналд Трамп, кој испадна будала затоа што воопшто нè вовлече во ова“.

Сенаторот Крис Ван Холен предупреди дека предложениот договор „би нè вратил на предвоениот статус кво“ или уште полошо, но навести дека САД можеби немаат избор. „Мислам дека ова беше грешка. Кога копаш дупка, треба да престанеш да копаш, а се чини дека можеби конечно го правиме тоа“, изјави демократот од Мериленд за Фокс Њуз.

Државниот секретар Марко Рубио ги отфрли критиките за време на патувањето во Индија. „Идејата дека овој претседател, имајќи предвид сè што веќе докажа дека е подготвен да направи, некако ќе се согласи на договор што на крајот ќе го доведе Иран во посилна позиција кога станува збор за нуклеарните амбиции, е апсурдна“, рече тој. Меѓутоа се чини дека претседателот ги послушал загриженостите дека ќе потпише промашен договор. „Ги известив моите претставници да не брзаат со договорот, бидејќи времето е на наша страна“, напиша тој на социјалните мрежи во неделата.

Две клучни прашања на кои Трамп мора да одговори

Како што повеќе детали за предложениот договор ќе излегуваат во јавноста, Трамп ќе се соочи со неколку клучни прашања. Прво, дали неговиот конечен договор ќе биде поцврст од пактот на поранешниот претседател Барак Обама, договорен со Иран и светските сили во 2015 година? Тој договор му затвори на Техеран повеќе патишта до нуклеарно оружје и вклучуваше строга и постојана проверка.

Второ, дали отфрлањето на тој договор од страна на Трамп — и војната што однесе 13 американски животи, го затвори регионот на Заливот, чинеше милијарди долари и веројатно усмрти стотици Иранци — ги доведе Соединетите Држави во подобра позиција во однос на Иран?

Фактот што ова прашање воопшто се поставува ја нагласува дилемата на Трамп: повторното започнување на војната би можело да има сериозни политички и економски последици. Завршувањето на војната под најдобрите достапни услови би можело да биде речиси исто толку проблематично и непопуларно.