Домувањето и режиските трошоци претставуваат најголема категорија трошоци за домаќинствата во Европа. Според најновите податоци на Еуростат, околу 23,6 проценти од потрошувачката на домаќинствата во ЕУ одат за домување, вода, струја, гас и други горива. Кириите имаат особено голем удел во трошоците во големите градови. Уште поважно, изнајмувањето станови претставува сериозен товар за работниците со минимални примања, па во бројни европски престолнини ја надминува месечната заработка на вработените со минимална плата.

Според анализата на Европската конфедерација на синдикати, заснована на податоци од ЕУ, просечната цена за изнајмување двособен стан во главните градови на повеќето земји членки е повисока од бруто минималната плата. Само во пет земји од ЕУ со законски утврдена минимална плата, месечната кирија е пониска од минималецот.

Прага и Лисабон најтешко погодени од трошоците за домување

Работниците со минимална плата во Прага се во најнеповолна положба. Во чешката престолнина просечната кирија изнесува 1.710 евра, додека минималната плата е 924 евра. Тоа значи дека за наем е потребен износ што одговара на 185 проценти од минималната плата. Лисабон е втор на листата, со удел од 168 проценти. Во Португалија минималната плата изнесува 1.073 евра, додека просечната кирија во главниот град е 1.710 евра.

Уделот на минималната плата потребен за наем надминува 150 проценти и во Будимпешта (159 проценти), Братислава (158 проценти), Софија (154 проценти), Атина (153 проценти) и Рига (151 процент). Тоа значи дека работниците со минимална плата не можат да ја покријат киријата ниту со целата заработка, туку им е потребно значително повеќе. Овој удел надминува 100 проценти и во Валета (143 проценти), Париз (138 проценти), Талин (131 процент), Мадрид (125 проценти), Букурешт (122 проценти), Варшава (117 проценти), Даблин (113 проценти), Љубљана (105 проценти) и Вилнус (105 проценти).

На пример, во Париз просечната кирија за двособен стан изнесува 2.523 евра, додека минималната плата во Франција е 1.823 евра. Во Мадрид односот е 1.721 евро наспроти 1.381 евро.

Брисел и Берлин меѓу најповолните

Од друга страна, Брисел се покажал како најповолен главен град во ЕУ за работниците со минимална плата. Таму минималната плата покрива околу 70 проценти од трошокот за наем. Просечната кирија за двособен стан изнесува 1.476 евра, додека минималната плата е 2.112 евра. Берлин е втор најповолен, со покриеност од 76 проценти.

Уделот на минималната плата потребен за наем изнесува 85 проценти во Никозија, 87 проценти во Луксембург и 96 проценти во Хаг.

„Високите трошоци за домување и ниските плати ги туркаат луѓето во сиромаштија и ја водат економијата кон рецесија“, изјави генералната секретарка на Европската конфедерација на синдикати, Естер Линч.

Таа додаде дека јазот меѓу кириите и платите станал неодржлив, нагласувајќи дека работниците сè почесто се принудени да се задолжуваат за основни животни потреби, додека штедењето станува речиси невозможно.

Кириите попристапни на ниво на држави отколку во престолнините

Во споредба со главните градови, националните просеци покажуваат нешто поповолна слика. Меѓу 16 земји од ЕУ опфатени во анализата, уделот на минималната плата потребен за наем се движи од 33 проценти во Полска до 61 процент на Малта. Во Полска минималната плата изнесува 1.139 евра, додека просечната кирија е 376 евра.

Франција исто така стои подобро на национално ниво, со однос од 1.823 евра наспроти 695 евра. Грција може да биде поповолна опција надвор од Атина, со однос од 1.027 евра наспроти 408 евра, додека во Шпанија минималната плата изнесува 1.381 евро, а просечната кирија 660 евра.

Препораки од синдикатите

Европската конфедерација на синдикати повикува на низа мерки, вклучувајќи целосна примена на директивата за минимални плати во сите земји членки на ЕУ, земање предвид на трошоците за домување при утврдувањето на соодветна минимална заработка, како и зголемување на инвестициите во социјално домување.

Според податоците на Еуростат, околу 13 милиони работници во 21 земја од ЕУ примаат минимална плата или помалку, што дополнително ги покажува размерите на проблемот со достапноста на домувањето во Европа.